Elektrikli araç gerçekten çevreci mi? Türkiye’nin kömürlü elektriğiyle tablo ne?
ICCT'ye göre Avrupa'da elektrikli otomobil ömrü boyunca benzinliden yüzde 73 daha az sera gazı salıyor. Elektriğinin üçte biri kömürden gelen Türkiye'de durum ne?
“Elektriği kömürden üretiliyorsa elektrikli araç ne kadar temiz olabilir?” sorusu, elektrikli otomobil tartışmalarının en eski sorularından biri. Cevap, aracın yalnızca egzozuna değil, üretiminden hurdaya çıkışına kadar tüm ömrüne bakmayı gerektiriyor. Bağımsız araştırma kuruluşu ICCT’nin hesapları, cevabın elektriğin nereden geldiğine bağlı olduğunu; ama sonucun kömür ağırlıklı ülkelerde bile değişmediğini gösteriyor.
Üretimde borçlu başlıyor
ICCT’nin 2025 güncellemesine göre elektrikli bir otomobilin üretimi, büyük ölçüde batarya nedeniyle, benzer bir benzinlinin üretiminden yaklaşık yüzde 40 daha fazla sera gazı salımına yol açıyor. Ancak Avrupa koşullarında bu fazla, kullanımın ilk bir iki yılında, yaklaşık 17.000 kilometrede kapanıyor.
Avrupa’da ömür boyu yüzde 73 daha az
ICCT, 2025’te Avrupa’da satılan orta segment otomobillerin üretimden hurdaya çıkışa kadar toplam salımını hesapladı:
| Otomobil tipi | Ömür boyu salım (g CO2e/km) | Benzinliye göre |
|---|---|---|
| Benzinli | 235 | – |
| Dizel | 234 | Yaklaşık aynı |
| Hibrit | 188 | %20 daha az |
| Şarj edilebilir hibrit | 163 | %30 daha az |
| Elektrikli (Avrupa elektrik karışımıyla) | 63 | %73 daha az |
| Elektrikli (yalnızca yenilenebilir elektrikle) | 52 | %78 daha az |
Kaynak: ICCT, 2025. Elektrikli için 2025-2044 arası beklenen AB elektrik karışımı esas alındı.
Kömürlü şebekede ne değişiyor?
Elektriğin nereden geldiği sonucu belirgin biçimde etkiliyor. ICCT’nin 2021’de yaptığı küresel karşılaştırmada kompakt bir elektriklinin ömür boyu salımı benzinliye göre Avrupa’da yüzde 66-69, ABD’de yüzde 60-68 daha düşük çıktı. Elektriğinin büyük kısmını kömürden üreten Çin’de fark yüzde 37-45’e, Hindistan’da yüzde 19-34’e indi. Yani avantaj kömür ağırlıklı ülkelerde küçülüyor, ama ortadan kalkmıyor.
Türkiye’nin elektriği nereden geliyor?
ICCT’nin bu çalışmaları Türkiye’yi kapsamıyor. Enerji düşünce kuruluşu Ember’in verilerine göre Türkiye’de 2025’te elektriğin yüzde 34’ü kömürden üretildi; kömür en büyük kaynak ve kömürle üretimin yaklaşık üçte ikisi ithal kömüre dayanıyor. Fosil yakıtların toplam payı yüzde 57, düşük karbonlu kaynakların payı yüzde 43. Hidroelektrik yüzde 16, rüzgâr yüzde 11,1, güneş yüzde 10,5 pay aldı.

Avrupa Birliği’nde ise 2025’te fosil yakıtların payı yüzde 29, kömürün payı yüzde 9,2’ydi; rüzgâr ve güneş ilk kez tüm fosil kaynakların toplamından fazla elektrik üretti. Türkiye’nin şebekesi AB’ye göre belirgin biçimde daha fosil ağırlıklı. Bu nedenle Türkiye’de elektriklinin avantajının Avrupa’daki yüzde 73’ten daha küçük olması beklenir; ancak Türkiye için ICCT’ninkine benzer bir hesap olmadan net bir oran vermek mümkün değil.
Sürücünün elinde ne var?
ICCT’nin hesabı, yalnızca yenilenebilir elektrikle şarj edilen bir elektriklinin salımının kilometre başına 63’ten 52 grama indiğini gösteriyor. Türkiye’de bir şarj istasyonunun yenilenebilir kaynaklı elektrik kullanıp kullanmadığını görmek için de bir araç var: EPDK’nın Mart 2026’daki yönetmelik değişikliğine göre “yeşil istasyon listesi” her ay sonunda EPİAŞ tarafından yayımlanıyor. Evinde güneş paneli olanlar için aracı gündüz şarj etmek de aynı mantıkla salımı azaltıyor.
Elektrikli ile benzinli, dizel ve LPG’nin 100 kilometre maliyetini yakıt maliyeti karşılaştırmamızda anlattık.
Sık sorulan sorular
Elektrikli araç gerçekten çevreci mi?
ICCT’ye göre 2025’te Avrupa’da satılan orta segment bir elektrikli otomobil, üretimden hurdaya çıkışa kadar benzinliden yüzde 73 daha az sera gazı salıyor. Kömür ağırlıklı ülkelerde fark küçülüyor ama elektrikli yine önde.
Elektrikli araç kaç kilometrede çevre borcunu öder?
ICCT’nin Avrupa hesabına göre bataryadan kaynaklanan fazla üretim salımı yaklaşık 17.000 kilometrede, yani kullanımın ilk bir iki yılında kapanıyor.
Türkiye’de elektriğin ne kadarı kömürden?
Ember’e göre 2025’te Türkiye’de elektriğin yüzde 34’ü kömürden üretildi. Fosil yakıtların toplam payı yüzde 57, düşük karbonlu kaynakların payı yüzde 43.