PrizmetreVeri gönder

Şarj gerektirmeyen otomobil hayali neden çöktü? Güneşle giden iki otomobilin iflas hikâyesi

Lightyear'ın güneş otomobili günde 70 km ek menzil vaat ediyordu ama 250 bin euroya satılıyordu. Sono Sion 45 bin ön sipariş toplamasına rağmen finansman bulamadı. İkisi de 2023'te yolun sonuna geldi. Güneş neden otomobilin üstünde değil, evin çatısında işe yarıyor?

Lightyear One güneş panelli otomobil prototipi
Lightyear One (sonradan Lightyear 0) prototipi. Gövdesinde beş metrekarelik güneş paneli taşıyordu. Fotoğraf: Tristan Surtel / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Hiç şarj istasyonuna uğramadan, yalnızca güneşle giden bir otomobil. Bu fikir, son on yılda iki Avrupalı girişimin hikâyesiydi: Hollandalı Lightyear ve Alman Sono Motors. İkisi de yatırımcıları ve on binlerce ön sipariş sahibini heyecanlandırdı. İkisi de 2023’ün başında aynı birkaç hafta içinde yolun sonuna geldi.

Lightyear One güneş panelli otomobil prototipi
Lightyear One (sonradan Lightyear 0) prototipi. Gövdesinde beş metrekarelik güneş paneli taşıyordu. Fotoğraf: Tristan Surtel / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Lightyear: 250 bin euroluk güneş otomobili

Lightyear’ın ilk seri modeli Lightyear 0, gövdesinin kaput, tavan ve arka cam bölgesine yayılan beş metrekarelik güneş paneliyle dikkat çekiyordu. WhichCar’ın aktardığına göre şirket, açık havada en iyi koşullarda güneşin günde 70 kilometreye kadar, yılda 11 bin kilometreye kadar ek menzil sağlayabileceğini söylüyordu. Hollanda gibi bulutlu bir ülkede bu rakam günde yaklaşık 20 kilometreye iniyordu.

Sorun fiyattı. Lightyear 0 250 bin eurodan başlıyordu ve en fazla 946 adet üretilecekti. Üretim 2022 sonunda başladıktan birkaç hafta sonra durduruldu; şirket daha küçük ve ucuz Lightyear 2’ye odaklanmak istiyordu. Ama bunun için zaman kalmadı: Şirketin iflas başvurusu yaklaşık 600 kişinin işini kaybetmesine yol açtı.

Sono Sion güneş panelli elektrikli otomobil test sürüşünde
Sono Sion’un gövdesine 456 güneş hücresi yerleştirilmişti. 45 binden fazla ön sipariş toplamasına rağmen proje 2023’te durduruldu. Fotoğraf: Jakob Härter / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Sono: 45 bin ön sipariş yetmedi

Sono Motors’un hikâyesi farklı bir uçtan başlıyordu. Şirketin Sion modeli bir lüks otomobil değil, uygun fiyatlı bir aile otomobili olarak tasarlanmıştı. Gövdesine 456 güneş hücresi yerleştirilmişti ve güneşin günde yaklaşık 29 kilometre ek menzil sağlaması bekleniyordu. Planlanan fiyat yaklaşık 21.700 sterlindi.

Şirketin genel müdürü Laurin Hahn’a göre Sion 45 binden fazla ön sipariş toplamıştı. Ama projeyi üretime taşıyacak finansman bulunamadı. Move Electric’in Şubat 2023’te aktardığına göre Hahn, finansal piyasalardaki istikrarsızlığı gerekçe göstererek projenin durdurulduğunu açıkladı; yaklaşık 300 çalışan işten çıkarıldı. Sono, otomobil üretmek yerine otobüs, frigorifik kamyon ve karavan gibi başka araçların üreticilerine güneş paneli teknolojisi sağlamaya yöneldi.

Lightyear One prototipinin arkadan görünümü
Lightyear’a göre güneş panelleri en iyi koşullarda günde 70 kilometreye kadar menzil ekleyebiliyordu. Fotoğraf: Tristan Surtel / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Fizik ne diyor?

Güneş otomobillerinin temel sorunu, bir otomobilin üzerine sığabilecek panel alanının sınırlı olması. Lightyear’ın beş metrekarelik paneli bile en iyi günde 70 kilometre ekleyebiliyor, bulutlu bir günde ise bunun küçük bir kısmını. Bir elektrikli otomobilin günlük tüketimini karşılamak için güneş, en iyi ihtimalle yardımcı bir kaynak.

Büyük üreticiler de güneşi bu ölçekte deniyor. Bloomberg’in 2023’teki haberine göre Toyota, Prius hibrit için 610 dolarlık bir güneş paneli seçeneği sunuyordu ve bu panel yılda yaklaşık 1.250 kilometrelik menzil sağlıyordu; habere göre kendini yaklaşık 13 yılda amorti ediyordu. Hyundai Sonata’nın güneş tavanı ise havaya bağlı olarak günde yaklaşık 3 kilometre ekliyordu.

Sono Sion yakın görünüm
Sono Motors, otomobil yerine başka araçlara güneş paneli sağlamaya yöneldi. Fotoğraf: Jakob Härter / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Asıl güneş evin çatısında

Güneşin elektrikli otomobil için daha verimli kullanımı otomobilin üzerinde değil, evin çatısında. Çatıdaki panelin alanı otomobil tavanından kat kat büyük ve gün boyunca güneşe dönük duruyor. Panel fiyatları da düştü: Bloomberg’e göre güneş modüllerinin watt başına fiyatı on yılda yüzde 78 geriledi.

Yenilenebilir elektrikle şarj edilen bir elektrikli otomobilin karbon ayak izinin nasıl değiştiğini çevreci mi yazımızda, evde şarjın maliyetini ise yakıt maliyeti karşılaştırmamızda ele aldık.

Kaynaklar: WhichCar (Lightyear); Move Electric, 24 Şubat 2023 (Sono Motors); Mining.com (Bloomberg), 29 Mart 2023.

Kendi ölçümünü ekle

Kaç km gittiğini, ekrandaki tüketimi (ya da batarya yüzdesini) ve sürüş tipini girmen yeterli. Onaylanan ölçümler modelin gerçek tüketimine katılır.

Ölçüm gönder
Yazar

Kaan Yılmaz, bilim ve gündem haberciliği yapan bir gazeteci. Prizmetre'de elektrikli otomobiller, batarya teknolojisi, şarj altyapısı ve Türkiye pazarındaki gelişmeler üzerine yazıyor. Yazılarında üretici açıklamalarını, bağımsız test kurumlarının ölçümlerini ve resmî verileri birincil kaynağından doğrulamayı esas alıyor.