PrizmetreVeri gönder

Elektrikli otomobil bataryasına pasaport geliyor: QR kodun arkasında neler olacak?

AB'de 18 Şubat 2027'den itibaren her elektrikli otomobil bataryasının QR kodla ulaşılan dijital bir pasaportu olacak. İçinde bataryanın bileşimi, karbon ayak izi ve sağlık durumu bulunacak. Kural, AB'ye otomobil satan Togg gibi üreticileri de kapsıyor.

BMW i3 lityum iyon batarya paketi
Şubat 2027'den itibaren AB'de piyasaya çıkan her elektrikli otomobil bataryasının dijital bir pasaportu olacak. Fotoğraf: RudolfSimon / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

İkinci el bir elektrikli otomobil alırken sorulacak ilk soru belli: Bataryası ne durumda? Bugün bu sorunun cevabı çoğu zaman satıcının sözüne, bir servis raporuna ya da aracın ekranındaki tahmini menzile bağlı. Avrupa Birliği’nde 18 Şubat 2027’den itibaren durum değişiyor. Piyasaya çıkan her elektrikli otomobil bataryasının bir dijital pasaportu olacak.

BMW i3 lityum iyon batarya paketi
Şubat 2027’den itibaren AB’de piyasaya çıkan her elektrikli otomobil bataryasının dijital bir pasaportu olacak. Fotoğraf: RudolfSimon / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Batarya pasaportu, AB’nin 2023’te kabul ettiği batarya tüzüğünün (2023/1542) en somut sonuçlarından biri. Automotive IQ’nun Mayıs 2026’da yayımlanan özetine göre kural, elektrikli otomobil bataryalarını, elektrikli bisiklet ve scooter gibi hafif taşıtların bataryalarını ve 2 kilovatsaatin üzerindeki endüstriyel bataryaları kapsıyor.

Pasaportta ne olacak?

Pasaporta, bataryanın üzerindeki benzersiz bir kimlik numarasına bağlı QR kodla ulaşılacak. İçindeki bilgiler iki türlü.

Akıllı telefonla QR kod okutan ziyaretçiler
Pasaporta, bataryanın üzerindeki QR kodla ulaşılacak. Fotoğraf: U.S. Fish and Wildlife Service Headquarters / Wikimedia Commons, Public domain

Birincisi değişmeyen bilgiler: Bataryanın kimliği, üreticisi, kimyası ve bileşimi, üretimindeki karbon ayak izi, içindeki geri dönüştürülmüş malzeme oranı, hammaddelerin sorumlu tedariğine dair bilgiler ve teknik özellikleri.

İkincisi zamanla değişen bilgiler. Bataryanın sağlık durumu (state of health), performans geçmişi, onarım, ikinci kullanım ya da geri dönüşüm için gerekli veriler bu gruba giriyor. İkinci el alıcısını en çok ilgilendiren kısım da bu.

İkinci el otomobil galerisi
İkinci el elektrikli otomobil alacaklar için en önemli bilgi bataryanın sağlık durumu. Fotoğraf: Richard Dorrell / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Ama her bilgi herkese açık olmayacak. Automotive IQ’ya göre pasaporttaki verilerin bir kısmı herkese açık, bir kısmı sınırlı erişimli, bir kısmı da gizli olarak tutulacak. Kimin hangi bilgiye ulaşabileceğini belirleyecek düzenlemeyi Avrupa Komisyonu’nun 18 Ağustos 2026’ya kadar çıkarması gerekiyordu. Sağlık durumu verisinin bir alıcıya hangi koşullarda açılacağı, bu ayrıntıya bağlı.

Sorumluluk otomobil üreticisinde

Pasaportun eksiksiz ve güncel olmasından, bataryayı AB pazarına süren şirket sorumlu. Automotive IQ’ya göre bu, çoğu durumda otomobil üreticisi anlamına geliyor; verilerin büyük kısmı ise hücre ve hammadde tedarikçilerinden geliyor. Volvo, zorunluluk başlamadan önce EX90 için bir batarya pasaportu uygulamaya koydu; Reuters’ın aktardığına göre bu pasaport hammaddelerin kaynağını, bileşenleri, geri dönüştürülmüş malzeme oranını ve karbon ayak izini kaydediyor.

Volvo EX90 elektrikli SUV
Volvo, AB’nin zorunluluğundan önce EX90 için bir batarya pasaportu başlattı. Fotoğraf: Alexander Migl / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Tüzüğün bir diğer başlığı olan tedarik zincirinde insan hakları ve çevre denetimi yükümlülüğü ise 18 Ağustos 2027’ye ertelendi.

Türk üreticiler için de geçerli

Kural, bataryanın nerede üretildiğine değil, nerede piyasaya sunulduğuna bakıyor. Yani 18 Şubat 2027’den sonra AB pazarına elektrikli otomobil sunan Avrupa dışındaki üreticiler de bu pasaportu hazırlamak zorunda. Almanya’da satışa başlayan Togg da bunlardan biri.

Togg'un Münih'teki IAA Summit 2025 fuarındaki varlığı
Kural, AB pazarına batarya sunan Avrupa dışındaki üreticiler için de geçerli. Fotoğraf: Matti Blume / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Türkiye’de ise benzer bir zorunluluk yok. Batarya garantisinin neyi kapsadığını batarya garantisi rehberimizde, AB’nin Euro 7 normuyla batarya ömrüne getirdiği asgari şartları Euro 7 yazımızda, ömrünü tamamlayan bataryaların akıbetini ise geri dönüşüm rehberimizde anlattık. Elektrikli otomobillerin kaç yıl yaşadığına dair son araştırmayı da ayrı bir yazıda ele aldık.

Kaynak: Automotive IQ, 19 Mayıs 2026 (Reuters aktarımı dahil).

Kendi ölçümünü ekle

Kaç km gittiğini, ekrandaki tüketimi (ya da batarya yüzdesini) ve sürüş tipini girmen yeterli. Onaylanan ölçümler modelin gerçek tüketimine katılır.

Ölçüm gönder
Yazar

Kaan Yılmaz, bilim ve gündem haberciliği yapan bir gazeteci. Prizmetre'de elektrikli otomobiller, batarya teknolojisi, şarj altyapısı ve Türkiye pazarındaki gelişmeler üzerine yazıyor. Yazılarında üretici açıklamalarını, bağımsız test kurumlarının ölçümlerini ve resmî verileri birincil kaynağından doğrulamayı esas alıyor.