Hızlı şarj neden yüzde 80’den sonra yavaşlar?
DC hızlı şarjda güç, batarya dolmaya yaklaştıkça düşer. Lityum iyon hücrelerin iki aşamalı şarjı, üreticilerin "yüzde 10'dan 80'e" sürelerini neden verdiği ve uzun yolda bunun anlamı.
Hızlı şarj istasyonunda ekranı izleyen herkes benzer bir tablo görür. Güç ilk dakikalarda yükselir, bir süre yüksek kalır, sonra azalmaya başlar ve batarya yüzde 80’i geçtikten sonra belirgin biçimde düşer. Bu bir arıza ya da istasyon sorunu değil; lityum iyon bataryaların şarj edilme biçiminden kaynaklanıyor.

Lityum iyon hücreler iki aşamada dolar. Battery University’nin anlatımıyla ilk aşamada akım sabit tutulur ve hücrenin gerilimi yükselir. Gerilim üst sınıra ulaştığında ikinci aşama başlar: Bu kez gerilim sabit tutulur, hücre giderek daha az akım kabul eder ve akım düşer. Klasik lityum iyon hücrelerde bu geçiş yaklaşık yüzde 85 doluluk civarında gerçekleşir. Hücreye bu noktadan sonra yüksek akım vermeye devam etmek, lityumun elektrot yüzeyinde birikmesi (lityum kaplama) riskini doğurur.
Battery University’ye göre daha yüksek akımla şarj etmek ilk aşamayı kısaltıyor ama ikinci aşamayı uzatıyor; bu yüzden tam doluluğa ulaşmayı pek hızlandırmıyor. Şarj ağı Paua da son yüzde 20’nin, şarjın ilk yarısı kadar sürebildiğini belirtiyor. Otomobillerin batarya yönetim sistemleri de hücreleri korumak ve ısıyı kontrol altında tutmak için gücü bu bölgede düşürüyor.
Üreticilerin hızlı şarj süresini “yüzde 10’dan 80’e” diye vermesinin nedeni bu. Son açıklanan modellerden birkaç örnek:
- Volkswagen ID. Polo GTI (52 kWh): en fazla 105 kW, yaklaşık 24 dakika
- Volkswagen ID. Tiguan (77 kWh): en fazla 165 kW, yaklaşık 29 dakika
- smart #2 (35,8 kWh): en fazla 65 kW, ideal koşullarda yaklaşık 20 dakika
Bu süreler üreticilerin ideal koşullar için verdiği değerler. Ekranda görülen en yüksek kW değeri ise şarjın yalnızca bir bölümünde ulaşılan tepe güç. İki aracın şarj hızını karşılaştırırken tepe güçten çok yüzde 10–80 süresine bakmak daha doğru bir fikir veriyor.
Bu davranış uzun yol planlamasını da etkiliyor. Bir sonraki istasyona yetecek kadar şarj alındığında yola devam etmek, bataryayı yüzde 100’e tamamlamak için en yavaş bölümde beklemekten çoğu zaman daha kısa sürer. Soğuk havada ise tablo değişebiliyor; soğuk bataryanın şarjı daha yavaş kabul etmesini kış menzili yazımızda ele aldık.
Bu konudaki diğer rehberler Elektrikli otomobilde şarj rehberi sayfasında.