PrizmetreVeri gönder

Lityumsuz batarya geldi: Sodyum iyon eksi 40 derecede kapasitesinin yüzde 90’ını koruyor

CATL'nin sodyum iyon bataryası Naxtra, seri üretim bir otomobilde ilk kez kullanılıyor. Lityumdan daha bol, soğukta daha güçlü, ama enerji yoğunluğu ancak LFP düzeyinde. Neyi değiştirir?

CATL'nin Almanya Arnstadt'taki batarya fabrikası
Dünyanın en büyük batarya üreticisi CATL'nin Almanya'nın Arnstadt kentindeki fabrikası. Fotoğraf: Giorno2 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Elektrikli otomobil bataryalarında on yılı aşkın süredir tek bir element hâkim: lityum. Bu yıl ilk kez seri üretim bir binek otomobil, lityum yerine sodyumla çalışan bir bataryayla tanıtıldı. Dünyanın en büyük batarya üreticisi CATL’nin “Naxtra” adını verdiği sodyum iyon bataryanın en çarpıcı iddiası menzil değil, soğuk: Şirkete göre batarya eksi 40 derecede kapasitesinin yüzde 90’ından fazlasını koruyor.

CATL'nin Almanya Arnstadt'taki batarya fabrikası
Dünyanın en büyük batarya üreticisi CATL’nin Almanya’nın Arnstadt kentindeki fabrikası. Fotoğraf: Giorno2 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Lityumun yerine sofra tuzunun elementi

Sodyum iyon bataryalar, lityum iyon bataryalarla aynı prensiple çalışıyor; elektrik yükünü taşıyan iyonlar lityum yerine sodyum. Sodyum, sofra tuzunun bileşeni ve yer kabuğunda lityumdan çok daha bol. Lityumun aksine birkaç ülkede yoğunlaşmıyor. CATL’ye göre şirketin şebeke depolaması için geliştirdiği sodyum ürünü kobalt ve nikel de içermiyor.

Bedeli ise enerji yoğunluğu. Aynı ağırlıkta daha az enerji depoluyor. CATL’ye göre Naxtra hücreleri kilogram başına 175 vatsaate ulaşıyor; bu, sodyum kimyası için seri üretimde ulaşılan en yüksek değer ve bugün birçok uygun fiyatlı elektrikli otomobilde kullanılan LFP (lityum demir fosfat) bataryalarla aynı düzeyde. Daha pahalı otomobillerde kullanılan nikel bazlı lityum bataryaların ise gerisinde.

Yağ içinde saklanan metalik sodyum örneği
Sodyum, sofra tuzunun da bileşeni ve yer kabuğunda lityumdan çok daha bol bulunuyor. Fotoğraf: Nefronus / Wikimedia Commons, CC0

İlk otomobil: Changan

CATL ve Çinli otomobil üreticisi Changan, 5 Şubat 2026’da sodyum iyon bataryalı ilk seri üretim binek otomobili tanıttı: Changan Nevo (Çin’de Qiyuan) A06’nın 45 kilovatsaatlik Naxtra bataryalı sürümü. CarNewsChina’nın aktardığına göre şirketler tek şarjla 400 kilometreyi aşan bir menzil vaat ediyor. Bu rakam büyük olasılıkla Çin’in CLTC test döngüsüne göre; CLTC değerleri Avrupa’daki WLTP’ye göre genellikle daha yüksek çıkıyor. WLTP’nin bile gerçek kullanımda neden tutmadığını ayrı bir rehberde anlattık.

CATL’nin teknoloji direktörü Gao Huan, Ocak 2026’da sodyum iyon bataryaların binek otomobillere yılın ikinci çeyreğinde girmeye başlayacağını söylemişti. CATL, Changan’ın tüm markalarına bu bataryayı tedarik edeceğini açıkladı; Li Auto’nun da gelecek modellerinde sodyum iyon batarya kullanacağı belirtiliyor.

Şili'deki tuz düzlüğünün uydu görüntüsü
Şili’deki tuz düzlüklerinin uydudan görünümü. Lityum üretiminin önemli bir kısmı bu tür tuzlu su kaynaklarından geliyor. Fotoğraf: European Space Agency / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 igo

Soğukta neden önemli?

Kışın menzil kaybının bir nedeni, lityum iyon bataryaların düşük sıcaklıkta enerjiyi daha zor vermesi. Sodyum iyonun en büyük vaadi tam burada. CATL ve Changan’ın Çin’in kuzeyindeki Yakeshi’de yaptığı kış testlerine göre batarya eksi 30 derecede, aynı kapasitedeki bir LFP bataryanın neredeyse üç katı güç verebiliyor. Eksi 40 derecede kapasitesinin yüzde 90’ından fazlasını koruyor ve eksi 50 derecede de çalışmaya devam ediyor. CATL ayrıca bataryanın sıkıştırma, delme ve şarjlıyken testereyle kesilme testlerinde duman, alev ya da patlama göstermediğini söylüyor.

Bunların hepsi şimdilik üreticinin kendi açıklamaları; bağımsız test sonuçları henüz yok. Kışın menzilin neden düştüğünü ve bugün ne yapılabileceğini kış menzili rehberimizde anlattık.

CATL Arnstadt tesisi dış görünüm
CATL, sodyum iyon bataryaların binek otomobillere 2026’da girmeye başlayacağını açıkladı. Fotoğraf: Giorno2 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Lityumu bitirir mi?

Kısa vadede hayır. Sodyum iyon, enerji yoğunluğunda en iyi ihtimalle LFP düzeyinde; CATL de bu farkı önümüzdeki üç yılda tamamen kapatmayı hedeflediğini söylüyor. Bu yüzden ilk kullanım alanı uzun menzilli otomobiller değil, soğuk iklimler, şehir otomobilleri, hafif ticari araçlar ve enerji depolama. CATL, 45 kilovatsaatlik bir sodyum iyon paketini hafif kamyon ve panelvanlarda kış testlerinden geçirdi; şirket ayrıca şebeke depolaması için ayrı bir sodyum ürünü hazırlıyor.

Türkiye için doğrudan bir takvim yok. Sodyum iyon bataryalı otomobillerin ilk satışları Çin’de başlayacak. Ama batarya kimyasındaki her yeni seçenek, otomobil fiyatlarının en büyük kalemi olan bataryanın maliyetini ve tedarik riskini etkiliyor. Bataryanın değişim maliyetini ve garanti şartlarını batarya garantisi rehberimizde ele aldık.

Kaynaklar: CarNewsChina, 5 Şubat 2026; EV Infrastructure News, 5 Şubat 2026; CnEVPost, 23 Ocak 2026; New Atlas, 28 Nisan 2026.

Kendi ölçümünü ekle

Kaç km gittiğini, ekrandaki tüketimi (ya da batarya yüzdesini) ve sürüş tipini girmen yeterli. Onaylanan ölçümler modelin gerçek tüketimine katılır.

Ölçüm gönder
Yazar

Kaan Yılmaz, bilim ve gündem haberciliği yapan bir gazeteci. Prizmetre'de elektrikli otomobiller, batarya teknolojisi, şarj altyapısı ve Türkiye pazarındaki gelişmeler üzerine yazıyor. Yazılarında üretici açıklamalarını, bağımsız test kurumlarının ölçümlerini ve resmî verileri birincil kaynağından doğrulamayı esas alıyor.