PrizmetreVeri gönder

Tesla’nın uçan arabası Roadster gerçekten uçuyor mu?

Tesla'nın uçan arabası Roadster'ın videoları gerçek, ama araç uçmuyor. Snopes'un incelemesi, FAA'nın açıklaması ve gerçekten uçmaya hazırlanan projeler.

Tesla Roadster prototipi Kasım 2017'deki ilk tanıtım etkinliğinde
Roadster prototipi, Kasım 2017'deki ilk tanıtımında. O gün 620 mil menzil, 2+2 koltuk ve 2020'de üretim sözü verilmişti. Fotoğraf: Smnt / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Tesla’nın 15 Ekim’de tanıttığı yeni Roadster, sosyal medyada “uçan araba” olarak yayıldı. Görüntüler gerçek; ancak araç bir uçak ya da helikopter gibi havada kalmıyor. Gösterilenler, basınçlı hava iticileriyle yapılan kısa sıçramalar ve kontrollü inişlerdi. ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) de aracın hava aracı tanımına girmediğini söylüyor.

Roadster’ın sürümleri, rezervasyon bedelleri ve 2017 vaatleriyle karşılaştırması için tanıtım haberimize bakabilirsiniz. Bu yazı tek bir soruya odaklanıyor: Tesla’nın uçan arabası gerçekten uçuyor mu?

Videolar gerçek mi?

Evet. Doğrulama sitesi Snopes, Tesla’nın 15 Ekim’de paylaştığı videoları inceledi ve görüntülerde yapay zekâ ya da montaj izine rastlamadı. Etkinlik izleyici önünde yapıldı ve YouTube’dan canlı yayımlandı; katılımcılar kendi videolarını paylaştı, AP ve BBC de etkinliği izledi. Snopes’a göre tartışma görüntülerin gerçekliği üzerine değil, aracın uçan araba sayılıp sayılamayacağı üzerine.

Gösteride araç tam olarak ne yaptı?

Gösteri, Teksas’ın Waco kenti yakınındaki McGregor’da bulunan SpaceX test tesisinde yapıldı. Prototip önce kavisli bir rampaya tırmandı. Altındaki fanlar havayı emerek aracı yüzeye bastırdı ve rampa tamamen ters döndüğünde bile düşmesini engelledi. Rampanın sonunda iticiler devreye girdi; araç havada 180 derece döndü ve tekerleklerinin üzerine indi. İkinci gösteride Model 3, Model Y, Cybertruck, Cybercab ve Tesla Semi’den oluşan bir dizinin üzerinden atlayarak karşı tarafa indi.

Snopes’un tespitine göre araç uzun mesafeli, sürekli bir uçuş yapmadı; gösterilenler kısa mesafelerde havalanma ve kontrollü inişlerdi. Prototipte sürücü de yoktu.

İticiler nasıl çalışıyor?

TechCrunch‘in aktardığına göre Tesla’nın araç mühendisliğinden sorumlu başkan yardımcısı Lars Moravy, sistemin yaklaşık 600 litrelik basınçlı hava tankına bağlı 10 iticiden oluştuğunu söyledi. Tank yeniden doldurulabiliyor. Tesla, aracın gövdesindeki boş hacimlere karbon fiber sargılı basınç tankları yerleştirildiğini de belirtiyor.

Bu tür iticilere soğuk gaz iticisi deniyor. Yakıt yakılmıyor; sıkıştırılmış gaz bir lüleden yüksek hızla dışarı bırakılarak itki üretiliyor. Aynı ilke uzayda uyduların ve roket kademelerinin yönünü düzeltmek için de kullanılıyor. Tesla’nın sitesindeki tanıma göre Thrust sürümünde iticiler hızlanma için, tek koltuklu Rocket sürümünde ise ileri ve yukarı yönlü hızlanma için kullanılıyor. Tesla, iticilerin lastiklerin aktarabildiğinin 4-5 katı kuvvet ürettiğini öne sürüyor; gösteride 0-60 mil/sa (yaklaşık 97 km/sa) hızlanma 0,81 saniye olarak görüntülendi.

FAA: “Hava aracı değil”

FAA, CBS News‘e yaptığı açıklamada aracın hava aracı tanımını karşılamadığını söyledi. CBS’e konuşan ABD Ulaştırma Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili de aracın gerçekten havalanabileceğinden şüpheli olduğunu, ancak hangi kurumun denetleyeceğine dair net bir cevap bulunmadığını belirtti. Karayolu araçlarını denetleyen NHTSA ise CBS’in yorum talebini yanıtlamadı.

Tesla’nın sitesine göre “tam uçuş sistemine” sahip Rocket sürümünün halka açık yollarda kullanım onayı yok ve bu sürüm yalnızca davetle satılacak. Musk tanıtımda aracın roket gibi uçabileceğini söyledi; TechCrunch’ın aktardığına göre güvenliğin “ana hedef olmadığını” da ekledi.

Gerçekten uçan arabalar nerede?

Havada süzülebilen otomobil fikri üzerinde çalışan tek şirket Tesla değil. XPeng’e bağlı Aridge (eski adıyla XPeng AeroHT), Land Aircraft Carrier adını verdiği iki parçalı bir sistem geliştiriyor: altı tekerlekli, dört kişilik bir kara aracı ve bu aracın arka bölümünden çıkan iki kişilik, altı rotorlu bir elektrikli dikey kalkış ve iniş aracı (eVTOL).

Aridge Land Aircraft Carrier sisteminin iki kişilik, altı rotorlu uçuş modülü fuarda sergileniyor
Aridge’in (eski adıyla XPeng AeroHT) Land Aircraft Carrier sisteminin iki kişilik uçuş modülü, Kasım 2025’te Guangzhou Otomobil Fuarı’nda. Fotoğraf: Tim Wu / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Low Altitude Economy‘nin aktardığına göre ilk uçuş modülü 3 Kasım 2025’te Guangzhou’daki üretim hattından çıktı. Şirket yaklaşık 7 bin ön sipariş topladığını, fiyatın ise 2 milyon yuanın altında (yaklaşık 280 bin dolar) olacağını açıkladı. Ancak ticari uçuş için önce tip sertifikası gerekiyor: Uçuş modülünün başvurusu Çin sivil havacılık otoritesince 2024’te kabul edildi, aynı habere göre sertifika süreci henüz tamamlanmamıştı. Şirketin hedefi, teslimatlara 2026 sonunda Çin’de başlamak.

Aridge Land Aircraft Carrier sisteminin altı tekerlekli kara aracı
Uçuş modülünü arka bölümünde taşıyan altı tekerlekli, dört kişilik kara aracı. Fotoğraf: Tim Wu / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Tesla’nın gösterisine en çok benzeyen örnek ise BYD’den geliyor. BYD’nin lüks markası Yangwang, Ocak 2025’te elektrikli süper otomobili U9’un aktif süspansiyonu sayesinde bir çukurun üzerinden zıpladığı bir video yayımladı. Notebookcheck‘e göre bu da sürekli bir uçuş değil, kısa süreli bir sıçramaydı. Fark, U9’un bunu itici yerine süspansiyonuyla yapması.

Kırmızı BYD Yangwang U9 elektrikli süper otomobil pit alanında
BYD’nin lüks markası Yangwang’ın elektrikli süper otomobili U9. Aktif süspansiyonu sayesinde tekerlekleri üzerinde zıplayabiliyor. Fotoğraf: JustAnotherCarDesigner / Wikimedia Commons, CC0

Üç araç, üç farklı yöntem

Araç Nasıl havalanıyor? Sürekli uçuş Durum
Tesla Roadster (Rocket) Basınçlı hava iticileri Yok, kısa sıçrama Üretim 2028’de; FAA’ya göre hava aracı değil
BYD Yangwang U9 Aktif süspansiyon Yok, zıplama Çin’de satılan bir otomobil
Aridge Land Aircraft Carrier Ayrılabilir eVTOL modülü Var, uçuş modülü bir hava aracı Tip sertifikası süreci sürüyor; hedef 2026 sonunda teslimat

Sık sorulan sorular

Tesla’nın uçan arabası gerçekten uçuyor mu?

Hayır, sürekli uçmuyor. Gösterilen prototip basınçlı hava iticileriyle kısa sıçramalar ve havada dönüşler yaptı. FAA, aracın hava aracı tanımına girmediğini söyledi.

Uçan Tesla Roadster videoları sahte mi?

Hayır. Snopes’un incelemesine göre videolar gerçek; etkinlik izleyici önünde yapıldı ve canlı yayımlandı.

Tesla Roadster ne zaman satışa çıkacak?

Musk üretimin 2028’de başlayacağını söyledi; satış fiyatı açıklanmadı. Rezervasyon koşulları tanıtım haberimizde.

Uçan Roadster Türkiye’de kullanılabilir mi?

Tesla’nın Roadster için Türkiye’ye yönelik bir açıklaması yok. ABD’de de itici sistemli Rocket sürümünün halka açık yollarda kullanım onayı bulunmuyor.

Kendi ölçümünü ekle

Kaç km gittiğini, ekrandaki tüketimi (ya da batarya yüzdesini) ve sürüş tipini girmen yeterli. Onaylanan ölçümler modelin gerçek tüketimine katılır.

Ölçüm gönder
Yazar

Kaan Yılmaz, bilim ve gündem haberciliği yapan bir gazeteci. Prizmetre'de elektrikli otomobiller, batarya teknolojisi, şarj altyapısı ve Türkiye pazarındaki gelişmeler üzerine yazıyor. Yazılarında üretici açıklamalarını, bağımsız test kurumlarının ölçümlerini ve resmî verileri birincil kaynağından doğrulamayı esas alıyor.