Çin kendi otomobillerine fren koyuyor: Katlanır ekran yasak, dönen koltuk sürüşte kilitli
Çin'in yeni taslak kurallarına göre katlanır ekranlar yasaklanıyor, sıfır yerçekimi ve dönen koltuklar sürüşte kilitleniyor, gizli kapı kolları kalkıyor. Yeni modeller kış, yaz, kış olmak üzere bir yıl teste girecek.
Son beş yılda otomobil dünyasının en cesur tasarımları Çin’den geldi: tavandan inen katlanır ekranlar, sürüş sırasında arkaya dönen koltuklar, sıfır yerçekimi pozisyonuna yatan yolcu koltukları, gövdeye gömülü kapı kolları. Şimdi aynı ülke bu yeniliklerin bir kısmına fren koyuyor. Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı’nın (MIIT) Ekim’de yayımladığı taslak kurallar, otomobil tasarımına bugüne kadarki en kapsamlı güvenlik sınırlarını getiriyor.

Katlanır ekran yok, koltuk kilitli
Malezyalı otomobil sitesi Paultan’ın aktardığı taslağa göre katlanır ve esnek ekranlara izin verilmeyecek. Bilgi-eğlence ekranları, büyük ekranlar ve gelişmiş head-up ekranlar Çin’in güvenlik standartlarına uymak ve güvenilirlik ile çarpışma değerlendirmesinden geçmek zorunda.
Koltuk tarafında da yeni sınırlar var. Sıfır yerçekimi pozisyonu, dönen koltuk ve koltuğu yatağa çevirme gibi işlevler teknik olarak kısıtlanacak ve araç hareket hâlindeyken kullanılamayacak. Açılır tavanlar da sürüş sırasında kilitlenmek zorunda.

Ses ve hareket komutlarına sınır
Taslak, Çinli otomobillerde yaygınlaşan sesli ve el hareketli komutları da düzenliyor. Araç hareket hâlindeyken yolcular buğu çözücüyü, farları, silecekleri, kapıları ve kaputu sesle ya da el hareketiyle çalıştıramayacak. Bu sistemler, yanlışlıkla çalıştırmaya karşı koruma ve komut onayı açısından değerlendirilecek.
Dokunmatik kumandalar da konu. Farlar, silecekler ve buğu çözücü yalnızca dokunmatik olarak sunulamayacak; fiziksel kumanda da bulunmak zorunda. Acil çıkış, acil fren ve tahrik sisteminin gücünü kesen kumanda ise mutlaka fiziksel ve açıkça işaretli olacak. Avrupa’da Euro NCAP’in benzer bir yöne gittiğini fiziksel düğme yazımızda anlatmıştık.
Gizli kapı kolu ve elektrikli kapılar
Tamamen gizli kapı kolları yasaklanıyor. Kolların aşırı koşullarda çalışması, mekanik bir yedeğinin olması ve acil durumda kullanılabilmesi gerekiyor. Elektrikli yumuşak kapanan kapılarda sıkışma koruması bulunacak ve elektrik kesildiğinde kapı elle açılabilecek. Çin’in kapı kolu kararının arkasındaki kazaları ve aracınızda kapı açılmazsa ne yapmanız gerektiğini ayrı bir rehberde ele aldık.

Bir yıl kış, yaz, kış testi
Taslağın belki de en iddialı kısmı test şartları. Otomobiller farklı yol tiplerinde ve farklı yüklerle en az 30 bin kilometrelik güvenilirlik testinden geçecek. Çevresel testler en az bir yıl sürecek ve soğuk, sıcak ve yine soğuk koşulları, yani “iki kış ve bir yazı” kapsayacak. Elektrikli araçlarda batarya ömrü, batarya bölmesi çevresindeki aşırı ısı hasarı ve farklı koşullarda şarj ile tüketim test edilecek. Kablosuz yazılım güncellemeleri de tam olarak test edilecek ve kayıtları en az altı yıl saklanacak.
Üreticiler yalnızca tedarikçilerin test raporlarına dayanamayacak; batarya paketleri ve motorlar dahil kritik parçaları ve yazılımı kendileri denetleyecek. Her yeni model için 51’e kadar teknik ayrıntının bildirilmesi ve doğruluğunun taahhüt edilmesi gerekecek. Yaptırımlar arasında onayın askıya alınması ya da iptali, tescil reddi ve para cezası var.
Hızlanma: Beş saniye tartışması
Taslak, 0-100 km/s’ye beş saniyenin altında çıkan otomobiller için sürücünün adaptasyonunun ve ilgili risklerin değerlendirilmesini istiyor. Rejeneratif fren için de sürücü adaptasyonu ve gaz pedalına yanlışlıkla basılmaya karşı koruma değerlendirilecek.
Konu geçen yıl da gündeme gelmişti. Çin Kamu Güvenliği Bakanlığı’nın Kasım 2025’te görüşe açtığı bir başka taslakta, otomobillerin her çalıştırıldığında 0-100 km/s’yi en az beş saniyede yaptığı bir varsayılan modda açılması öngörülüyordu. Bakanlık daha sonra bunun hızlı hızlanmayı yasaklamadığını, sürücü başka bir sürüş moduna geçtiğinde tam performansın kullanılabileceğini açıkladı. Gerekçe, çoğu elektrikli araçlarda görülen ve güçlü kalkış torkundan kaynaklanan kontrol kaybı kazalarındaki artıştı.

Takvim
MIIT’in taslağı 10 Ekim’de yayımlandı ve görüşe açık kalma süresi 10 Kasım’da doldu. Taslağa göre yenilikçi tasarıma sahip yeni modellerin 1 Ocak 2027’den itibaren ek bilgi ve test kanıtı sunması gerekecek. Onay almış modeller için tarih 1 Temmuz 2027; güvenlik riski taşıyan ve bu şartları yerine getirmeyen modellerin üretimi durdurulacak ve geri çağrılacak.
Kurallar şimdilik taslak ve yalnızca Çin’de satılan otomobiller için geçerli olacak. Ama dünyanın en büyük otomobil pazarında tasarım kurallarının değişmesi, Çinli markaların ihracat modellerini de etkileyebilir.
Kaynaklar: Paultan, 12 Ekim 2026; CarNewsChina, 15 Kasım 2025.