PrizmetreVeri gönder

Çin’in “sıfır kilometre ikinci el” otomobilleri: Yeni araç kâğıt üzerinde satılıp yurt dışına kullanılmış diye gönderiliyor

Reuters'a göre Çin'de yeni otomobiller tescil edilip hiç kullanılmadan ikinci el olarak ihraç ediliyor; 2024'te ikinci el ihracatının yüzde 90'ı bu araçlardı. 20 yerel yönetim uygulamayı destekledi, Pekin ise 2026'da kuralları sıkılaştırdı.

BYD Explorer No. 1 araç taşıma gemisi
BYD'nin araç taşıma gemisi BYD Explorer No. 1. Çin 2024'te 6,41 milyon araç ihraç etti. Fotoğraf: Ein Dahmer / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Fabrikadan yeni çıkmış bir otomobil, Çin’de bir plaka alıyor ve kâğıt üzerinde satılmış oluyor. Birkaç gün sonra aynı otomobil “ikinci el” olarak sınırı geçiyor ve Rusya’da, Orta Asya’da ya da Orta Doğu’da yeniden satışa çıkıyor. Kilometresi sıfır. Reuters’ın Haziran 2025’te yayımladığı bir araştırma, Çin’in otomobil satış rakamlarının bir kısmının bu yöntemle şişirildiğini ortaya koydu.

BYD Explorer No. 1 araç taşıma gemisi
BYD’nin araç taşıma gemisi BYD Explorer No. 1. Çin 2024’te 6,41 milyon araç ihraç etti. Fotoğraf: Ein Dahmer / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

“Sıfır kilometre ikinci el” ne demek?

Yöntem basit. Yeni otomobil, üretim hattından çıkar çıkmaz Çin’de tescil ediliyor; üretici satışı ve geliri kaydediyor. Ardından otomobil “kullanılmış” olarak işaretlenip ihraç ediliyor. Reuters’a göre bu otomobiller hiç kullanılmamış oluyor. Üretici büyüme gösteriyor, iç pazarda satılması zor otomobilleri de elden çıkarıyor.

Ölçeği büyük. Çin 2024’te 6,41 milyon araç ihraç etti. Danışman Wang Meng’in tahminine göre bunların yaklaşık yüzde 6’sı sıfır kilometre ikinci el araçlardı. Aynı yıl ikinci el olarak ihraç edilen 436 bin binek ve ticari aracın ise tahminen yüzde 90’ı aslında hiç kullanılmamıştı. Bayiler ve uzmanlara göre bu araçların çoğu benzinli, ama cömert teşviklerden yararlanan elektrikliler de önemli bir pay tutuyor.

Limanda sıralanmış ihracat otomobilleri
Limanda bekleyen otomobiller. Reuters’a göre 2024’te Çin’den ikinci el olarak ihraç edilen araçların tahminen yüzde 90’ı aslında hiç kullanılmamıştı. Fotoğraf: Ingolfson / Wikimedia Commons, Public domain

Yerel yönetimler destekliyor

Reuters’ın araştırmasının en çarpıcı bulgusu, uygulamanın arkasında yerel yönetimlerin olması. Ajans, Guangdong ve Sichuan dahil bu ihracatı açıkça destekleyen 20 yerel yönetim tespit etti. Destekler arasında ek ihracat lisansı, hızlandırılmış vergi iadesi, sınıra yakın ücretsiz depolar ve ihracat altyapısı vardı. Guangzhou, sıfır kilometre benzinli araçlar için ek yerel tescil kotası ayırdı.

İki Çinli otomotiv yöneticisine göre yerel yetkililer de kazanıyor: Aynı otomobilin önce alınıp sonra satılması, yerel ekonomik büyüme rakamlarını iki kez yukarı itiyor. Otomotiv analisti Xing Lei’nin sorusu bu yüzden yerinde: “Bunların ne kadarı gerçek, ne kadarı şişirilmiş? Kimse bilmiyor.”

Changan CS75 Plus
Changan’ın yönetim kurulu başkanı Zhu Huarong, uygulamanın Çinli markaların imajına “büyük zarar” verebileceği uyarısında bulundu. Fotoğraf: User 3204 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Sektörün içinden tepki

Uygulamaya en sert tepki sektörün içinden geldi. Changan’ın yönetim kurulu başkanı Zhu Huarong, Haziran 2025’te uygulamanın Çinli markaların yurt dışındaki imajına “büyük zarar” verebileceğini söyleyerek sıkı denetim çağrısında bulundu. Great Wall Motor’un patronu da bu araçların Çin içinde satılmasını eleştirdi. Çin Komünist Partisi’nin yayın organı People’s Daily, sert düzenleyici önlem çağrısı yaptı.

Alıcı ülkeler de önlem aldı. Rusya’nın 2023’te çıkardığı bir kararname, resmi distribütörü olan markaların sıfır kilometre ikinci el araçlarını fiilen yasakladı; bu kapsamda Chery, Changan ve Geely sayılıyor. Ürdün ise bir aracın ikinci el sayılması için gereken süreyi uzatıyor.

Çin kuralları sıkılaştırdı

Sonunda Pekin de harekete geçti. Çin Ticaret Bakanlığı, Kasım 2025’te ikinci el otomobil ihracatına yönelik denetimi sıkılaştıran bir genelge yayımladı ve “ikinci el kılığında yeni otomobil ihracatını sıkı biçimde kontrol” edeceğini açıkladı. 2026 başında yürürlüğe giren kurala göre tescilinden sonraki 180 gün içinde ihraç edilmek istenen araçlar için satış sonrası bakıma ilişkin bilgi sunulması gerekiyor. Yerel ticaret makamları da ikinci el otomobil ihracatçılarını dürüst olmayan uygulamalar ve kalite güvencesi yükümlülükleri açısından daha yakından inceleyecek.

Chery Tiggo 7 arka görünüm
Rusya, resmi distribütörü olan markaların sıfır kilometre ikinci el araçlarını fiilen yasakladı; bu markalar arasında Chery de var. Fotoğraf: Alexander Migl / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Alıcı için anlamı

Sıfır kilometre ikinci el otomobil, alıcı için cazip bir fiyat anlamına gelebilir. Ama resmi distribütör dışından gelen bir otomobilde garanti, yedek parça ve yazılım güncellemesi desteği belirsizleşebiliyor. Çin’in yeni kuralının satış sonrası bakım bilgisini zorunlu tutması da bu yüzden. Elektrikli bir otomobilde bataryanın garanti şartlarını ve neleri kapsadığını batarya garantisi rehberimizde anlattık.

Çin’in otomobil sektörüne yönelik yeni düzenlemelerinden biri olan tasarım kurallarını ayrı bir yazıda ele aldık.

Kaynaklar: Reuters (Malay Mail yeniden yayını), 25 Haziran 2025; The Sun Malaysia (Çin Ticaret Bakanlığı genelgesi), 14 Kasım 2025.

Kendi ölçümünü ekle

Kaç km gittiğini, ekrandaki tüketimi (ya da batarya yüzdesini) ve sürüş tipini girmen yeterli. Onaylanan ölçümler modelin gerçek tüketimine katılır.

Ölçüm gönder
Yazar

Kaan Yılmaz, bilim ve gündem haberciliği yapan bir gazeteci. Prizmetre'de elektrikli otomobiller, batarya teknolojisi, şarj altyapısı ve Türkiye pazarındaki gelişmeler üzerine yazıyor. Yazılarında üretici açıklamalarını, bağımsız test kurumlarının ölçümlerini ve resmî verileri birincil kaynağından doğrulamayı esas alıyor.