PrizmetreVeri gönder

Elektrikli araba radyasyon yayar mı? Almanya 14 otomobili ölçtü, en güçlü alan ayak boşluğunda çıktı

Almanya'da resmi bir çalışma 14 otomobilde manyetik alanı ölçtü: Hepsi vücut için belirlenen sınırların içinde kaldı. En güçlü alan ayak boşluğunda, en ilginç sonuç ise koltuk ısıtmasında çıktı.

“Elektrikli arabada saatlerce oturmak sağlığa zararlı mı?” sorusu, elektrikli otomobil tartışmalarının en kalıcı sorularından biri. Yerde yüzlerce kiloluk bir batarya, ayakların hemen önünde yüksek akım taşıyan kablolar ve güçlü bir elektrik motoru varken bu merak anlaşılır. Almanya’nın federal radyasyon koruma kurumu bu soruyu cevaplamak için 14 otomobili koltuk koltuk ölçtürdü.

Söz konusu olan röntgen gibi bir radyasyon değil

Önce bir ayrım: Elektrikli otomobillerde ölçülen şey, röntgen ya da radyoaktif maddelerdeki gibi iyonlaştırıcı radyasyon değil. Akım taşıyan her kablonun ve elektrik motorunun çevresinde oluşan düşük frekanslı manyetik alanlar söz konusu. Bu alanlar için Uluslararası İyonlaştırıcı Olmayan Radyasyondan Korunma Komisyonu (ICNIRP) iki tür sınır öneriyor: Ortamda ölçülen alan için referans değerler ve alanın vücut içinde yarattığı etki için temel sınırlar. Asıl önemli olan ikincisi.

14 otomobil, 10 ölçüm noktası

Federal Radyasyon Koruma Dairesi (BfS) ve Federal Çevre Bakanlığı adına yürütülen çalışmada ölçümleri Avusturyalı Seibersdorf Laboratuvarı, Aachen Teknik Üniversitesi’ne bağlı femu araştırma merkezi ve ADAC’ın teknik merkezi yaptı. Üreticiler çalışmaya dahil edilmedi. 2019-2021 model yılı 14 otomobilin 11’i tamamen elektrikli, 2’si hibrit, 1’i benzinliydi. Ayrıca dört elektrikli iki tekerlekli ölçüldü.

ADAC’ın aktardığına göre koltuklara ayaktan başa kadar 10 ölçüm sondası taşıyan bir manken yerleştirildi. Araçlar test standında, kapalı pistte ve gerçek trafikte sürüldü.

Sonuç: Vücut için belirlenen sınırlar aşılmadı

Ölçülen 14 otomobilin hepsi, tüm senaryolarda vücut içinde oluşan alanlar için önerilen sınırların içinde kaldı. İki tekerlekliler de öyle. ADAC’ın ifadesiyle kalkışta, frenlemede ya da bir donanım devreye girdiğinde ortamdaki alan referans değerleri kısa süreliğine yer yer aştı; ancak bunun vücutta yarattığı etki hiçbir durumda temel sınırlara ulaşmadı. ADAC, uzun süreli toplam maruziyetin metroda yolculuk eden birininkiyle karşılaştırılabilir olduğunu belirtti.

En güçlü alan ayak boşluğunda

Alanın en güçlü olduğu yer, koltukların önündeki ayak boşluğu oldu; yani tahrik ünitesine ve kablolara en yakın bölge. Baş ve gövde hizasında alanlar genellikle düşüktü. Motor gücüyle alan şiddeti arasında net bir bağlantı bulunmadı; sürüş tarzı daha belirleyiciydi. Sert hızlanma ve frenlemede alan kısa süreliğine güçlendi.

Saniyenin altında süren tepe değerler ise fren pedalına basıldığında, bir bileşen kendiliğinden devreye girdiğinde ve araç çalıştırıldığında görüldü. Bunlar aracın elektrikli mi benzinli mi olduğundan bağımsızdı. En yüksek tekil yerel değer, bir hibrit otomobil çalıştırılırken ölçüldü.

Sürpriz: Koltuk ısıtması

Çalışmanın en ilginç bulgularından biri, koltuk ısıtmasıyla ilgili. Isıtma açıldığında koltukta yerel olarak belirgin bir artış ölçüldü; bazı araçlarda bu artış tahrik bileşenlerinden bile yüksekti. Yine de değerler kritik düzeyde değildi ve aynı etki benzinli otomobilde ve hibritlerde de görüldü.

Şarj sırasında ne oluyor?

Şarj sırasında yapılan ölçümlerde en dikkat çekici alanlar AC şarjda, fişin yakınında ve özellikle şarjın başında görüldü. Fişe dokunulduğunda bile vücuttaki sınırlar aşılmadı. DC hızlı şarjda, güç çok daha yüksek olmasına rağmen ölçülen maruziyet AC’den düşüktü. Genel olarak şarj sırasındaki maruziyet sürüştekinden düşük kaldı. ADAC’a göre vücudunda tıbbi implant taşıyanların da sürüş ya da şarj sırasında endişelenmesine gerek yok; yine de implant taşıyanların kendi cihazları için doktorlarının önerisine uyması en doğrusu.

Peki her şey yolunda mı?

BfS sonuçları elektrikli otomobil sahipleri için iyi haber olarak değerlendirdi, ama bir eksikliğe de dikkat çekti: Mevcut ölçüm standartları 0,2 saniyeden kısa tepe değerleri hesaba katmıyor ve çalışma bu tür kısa tepelerin kayda değer sayıda olduğunu gösterdi. Kurum standartların genişletilmesini gerekli görüyor. Üreticilere önerisi de basit: Güçlü alan kaynaklarını yolculardan daha uzağa yerleştirmek.

Bu sonuç önceki çalışmalarla da uyumlu. Norveçli araştırma kuruluşu SINTEF’in yürüttüğü AB destekli EM Safety projesi 2014’te yedi elektrikli otomobili ölçmüş, alanları her durumda ICNIRP sınırının yüzde 20’sinin, baş hizasında yüzde 2’sinin altında bulmuştu. Benzinli ve dizel otomobillerde aynı ölçüm sınırın yaklaşık yüzde 10’una denk geliyordu.

Elektrikli otomobillerle ilgili bir başka yaygın soruyu, aracın gerçekten çevreci olup olmadığını ayrı bir rehberde ele aldık.

Sık sorulan sorular

Elektrikli araba radyasyon yayar mı?

Elektrikli otomobillerde iyonlaştırıcı radyasyon değil, kablo ve motorların çevresinde düşük frekanslı manyetik alan oluşur. Almanya’da 14 otomobilde yapılan resmi ölçümlerde bu alanların vücutta yarattığı etki tüm senaryolarda önerilen sınırların içinde kaldı.

Elektrikli arabada manyetik alan en çok nerede?

Ölçümlerde en güçlü alan, koltukların önündeki ayak boşluğunda, tahrik ünitesi ve kablolara yakın bölgede çıktı. Baş ve gövde hizasında alanlar genellikle düşüktü.

Şarj sırasında elektrikli aracın yanında durmak zararlı mı?

Almanya’daki ölçümlere göre hayır. AC şarjda fişin yakınında alan yükselse de vücuttaki sınırlar aşılmadı; DC hızlı şarjda ölçülen maruziyet daha da düşüktü.

Kendi ölçümünü ekle

Kaç km gittiğini, ekrandaki tüketimi (ya da batarya yüzdesini) ve sürüş tipini girmen yeterli. Onaylanan ölçümler modelin gerçek tüketimine katılır.

Ölçüm gönder
Yazar

Kaan Yılmaz, bilim ve gündem haberciliği yapan bir gazeteci. Prizmetre'de elektrikli otomobiller, batarya teknolojisi, şarj altyapısı ve Türkiye pazarındaki gelişmeler üzerine yazıyor. Yazılarında üretici açıklamalarını, bağımsız test kurumlarının ölçümlerini ve resmî verileri birincil kaynağından doğrulamayı esas alıyor.