PrizmetreVeri gönder

Bataryası çizilen elektrikli araç pert mi sayılıyor? Sigortacıların ikilemi ve veriler ne diyor?

Küçük bir kazada bataryası hasar gören elektrikli araçların sigortacılar tarafından pert sayıldığı haberleri çok konuşuldu. Allianz'a göre batarya hasarları dosya maliyetinin yüzde 8'ini oluşturuyor. Ama İngiltere verisi elektriklilerin daha az pert olduğunu gösteriyor.

Sergilenen Tesla Model S şasisi; batarya paketi aracın tabanını kaplıyor
Elektrikli otomobilde batarya aracın tabanına yerleşiyor; alttan gelen bir darbe bu yüzden doğrudan bataryayı etkileyebiliyor. Fotoğraf: Bill Abbott / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Bir otoparkta kaldırım taşına sürtünme, yolda zemine vuran bir taş ya da hafif bir yan çarpışma. Benzinli bir otomobilde birkaç parça değişimiyle kapanacak bu hasarlar, elektrikli otomobilde aracın tamamen pert sayılmasıyla sonuçlanabiliyor mu? 2023’te Reuters’ın yayımladığı bir haber dosyası bu soruyu gündeme taşıdı. Aradan geçen sürede veriler daha karmaşık bir tablo çiziyor.

Sergilenen Tesla Model S şasisi; batarya paketi aracın tabanını kaplıyor
Elektrikli otomobilde batarya aracın tabanına yerleşiyor; alttan gelen bir darbe bu yüzden doğrudan bataryayı etkileyebiliyor. Fotoğraf: Bill Abbott / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Sorun: Bataryanın içini görmek

Elektrikli bir otomobilde batarya, aracın en pahalı parçası. Reuters’ın aktardığına göre batarya paketleri aracın fiyatının yarısına kadar tutabiliyor. Bir kazada batarya kasası çizildiğinde ya da göçtüğünde sigortacının önünde zor bir soru var: İçerideki hücreler zarar gördü mü? Üreticiden teşhis verisi alınamadığında bunu güvenle söylemek zor.

Alman sigorta şirketi Allianz’ın teknoloji merkezinin yöneticisi Christoph Lauterwasser, Reuters’a büyük olasılıkla hücreleri sağlam olan çizik paketler gördüklerini, ama teşhis verisi olmadan bu araçları pert saymak zorunda kaldıklarını söyledi. Allianz’ın verilerine göre Almanya’da batarya hasarları, araç dosyalarının yalnızca yüzde birkaçını oluşturuyor ama hasar maliyetinin yüzde 8’ine denk geliyor.

Hurdalıkta biriken elektrikliler

İngiltere’nin en büyük hasarlı araç şirketi Synetiq’ten Michael Hill, Reuters’a karantina alanlarındaki elektrikli araç sayısının bir yılda üç günde bir düzine civarından günde 20’ye kadar çıktığını anlattı. Hill’in tahminine göre bu araçlardaki batarya paketlerinin hücrelerinin en az yüzde 95’i sağlamdı ve yeniden kullanılabilirdi.

Hurdalıkta üst üste yığılmış otomobiller
Hasarlı bataryası onarılamayan elektrikli araçlar hurdalıklarda birikiyor. Fotoğraf: James Allan / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

İngiliz sigortacıların araştırma kuruluşu Thatcham Research’ün araştırma direktörü Matthew Avery durumu şöyle özetledi: “Elektrikli otomobilleri sürdürülebilirlik için alıyoruz. Ama küçük bir çarpışmadan sonra bataryayı atmak zorunda kalıyorsanız elektrikli araç pek sürdürülebilir değil.”

Yapısal bataryalar daha zor

Tartışmanın merkezinde, bataryanın aracın taşıyıcı yapısının parçası olduğu yeni tasarımlar var. Otomobilleri söküp inceleyen Munro & Associates’in başındaki Sandy Munro, Tesla’nın bazı Model Y’lerinde kullanılan yapısal batarya paketi için “sıfır onarılabilirlik” ifadesini kullandı. Reuters’a göre bu pakette hücreler yapıştırılarak aracın yapısına bütünleştiriliyor ve kolayca sökülemiyor. Tesla habere yorum yapmadı; Elon Musk ise o dönem onarım maliyetlerini düşürmek için tasarım ve yazılım değişiklikleri yaptıklarını açıklamıştı. Ford ve GM de batarya paketlerini daha kolay onarılabilir hâle getirdiklerini söyledi.

Sergilenen Volkswagen ID.3 şasisi ve taban bataryası
Volkswagen ID.3 şasisi. Batarya, gövdenin taban kısmını oluşturuyor. Fotoğraf: Bill Abbott / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Peki elektrikliler gerçekten daha çok mu pert oluyor?

Bu noktada veriler, haber başlıklarının verdiği izlenimden farklı. İngiliz araç değerleme şirketi Cap HPI’ın 2015’ten Ağustos 2024’e uzanan verilerine göre beş yaşından küçük elektrikli otomobillerin pert sayılma oranı yüzde 0,9. Aynı yaştaki benzinli ve dizel otomobillerde bu oran yüzde 1,89. Bir yaşındaki araçlarda oranlar yüzde 0,2’ye karşı yüzde 0,4. Yani bu veriye göre elektrikli otomobillerin pert sayılma olasılığı yaklaşık yarı yarıya düşük.

İki bulgu birbiriyle çelişmiyor: Batarya hasarı nadir ama yaşandığında pahalı. Bir elektrikli otomobilin pert sayılma ihtimalinin genel olarak daha düşük olması, bataryası hasar gördüğünde onarım yerine pert kararının daha kolay çıkabileceği gerçeğini değiştirmiyor.

Sürücü için anlamı ne?

Elektrikli otomobil kullanıyorsanız aracın alt tarafına gelen darbeleri ciddiye almak gerekiyor: Kaldırıma, taşa ya da çukura sert vuruşların ardından aracı yetkili servise kontrol ettirmek ve hasarı tarihli fotoğraflarla belgelemek, hem sigorta hem garanti açısından işe yarar. Kasko poliçesinde batarya hasarının nasıl değerlendirildiğini sormak da önemli. Bataryanın garanti kapsamı ve alt taraftaki çiziklerin bir garanti anlaşmazlığına nasıl dönüştüğünü batarya garantisi rehberimizde anlattık.

Sık sorulan sorular

Elektrikli aracın bataryası çizilirse araç pert olur mu?

Her zaman değil, ama mümkün. Allianz, teşhis verisi olmadan hücrelerin durumunu bilemediği için çizik bataryalı bazı araçları pert saymak zorunda kaldığını söylüyor. Sonuç; hasarın büyüklüğüne, üreticinin teşhis imkânına ve sigortacının değerlendirmesine bağlı.

Elektrikli araçlar daha mı sık pert oluyor?

İngiltere’de Cap HPI verilerine göre hayır. Beş yaşından küçük elektrikli otomobillerin pert sayılma oranı yüzde 0,9, benzinli ve dizellerde yüzde 1,89.

Batarya hasarı neden bu kadar pahalı?

Batarya paketi, Reuters’ın aktardığına göre aracın fiyatının yarısına kadar tutabiliyor. Bazı yeni tasarımlarda batarya aracın yapısına bütünleştirildiği için onarımı ya da değişimi daha zor.

Kendi ölçümünü ekle

Kaç km gittiğini, ekrandaki tüketimi (ya da batarya yüzdesini) ve sürüş tipini girmen yeterli. Onaylanan ölçümler modelin gerçek tüketimine katılır.

Ölçüm gönder
Yazar

Kaan Yılmaz, bilim ve gündem haberciliği yapan bir gazeteci. Prizmetre'de elektrikli otomobiller, batarya teknolojisi, şarj altyapısı ve Türkiye pazarındaki gelişmeler üzerine yazıyor. Yazılarında üretici açıklamalarını, bağımsız test kurumlarının ölçümlerini ve resmî verileri birincil kaynağından doğrulamayı esas alıyor.