PrizmetreVeri gönder

Elektrikli araçlar katlı otoparkları çökertir mi? İngiltere’deki uyarının arkasında ne var?

İngiltere'de mühendisler eski katlı otoparkların ağır araçları taşıyamayabileceği konusunda uyardı; haberler "elektrikli araçlar otoparkları çökertecek" diye yayıldı. Uyarıyı yapan mühendisler ve Otopark Derneği ise sorunun yalnızca elektriklilerle ilgili olmadığını söylüyor.

İngiltere Winchester'da tuğla cepheli eski bir katlı otopark
İngiltere'de Winchester'daki Chesil Street katlı otoparkı. Uyarı, ülkedeki eski katlı otoparkların taşıma kapasitesini hedef alıyordu. Fotoğraf: Barry Shimmon / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Nisan 2023’te İngiliz basınında çarpıcı bir başlık dolaştı: Elektrikli otomobiller o kadar ağır ki eski katlı otoparkları çökertebilir. Haber kısa sürede dünyaya yayıldı ve elektrikli araçlarla ilgili en çok paylaşılan iddialardan birine dönüştü. Uyarı gerçekten vardı. Ama uyarıyı yapanların söylediği, başlıkların söylediğinden farklıydı.

İngiltere Winchester'da tuğla cepheli eski bir katlı otopark
İngiltere’de Winchester’daki Chesil Street katlı otoparkı. Uyarı, ülkedeki eski katlı otoparkların taşıma kapasitesini hedef alıyordu. Fotoğraf: Barry Shimmon / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Uyarı kimden geldi?

The Telegraph’ın haberine göre İngiltere’deki Otopark Derneği (British Parking Association) katlı otoparkların tasarımı için yeni bir kılavuz hazırlıyordu. Kılavuzun yazarlarından inşaat mühendisi Chris Whapples, gazeteye “Fazla alarmist olmak istemem” diye başladığı açıklamasında, durumu kötü olan bazı eski otoparkların çökme potansiyeli taşıdığını söyledi. Derneğin yapılar grubunun başkanı Russell Simmons da son incelemelerde bazı binaların yeni araç ağırlıklarını kaldıramadığının görüldüğünü belirtti.

Sorunun kaynağı otoparkların yaşı. İngiltere’deki katlı otoparkların önemli bir kısmı 1960’lı ve 70’li yıllarda, ortalama otomobilin bugünkünden çok daha hafif olduğu bir dönemde inşa edildi. The Drive’ın aktardığına göre dernek, beton otopark döşemeleri için önerdiği tasarım yükünü metrekare başına 2,5 kilonewton’dan 3 kilonewton’a, yani yüzde 20 artırmayı önerdi.

Peki elektrikli araçlar ne kadar ağır?

Elektrikli otomobiller bataryaları nedeniyle benzer boyuttaki benzinli araçlardan daha ağır. Ama tablo “elektrikli ağır, benzinli hafif” kadar basit değil. CleanTechnica’nın derlediği ağırlıklara göre Tesla Model X yaklaşık 2.470 kilo, dev pikap GMC Hummer EV ise yaklaşık 4.000 kilo. Öte yandan benzinli ve dizel pikaplar ve büyük SUV’lar da son yıllarda belirgin biçimde ağırlaştı; Toyota Hilux’un ağırlığı 2000’den bu yana yaklaşık 1,5 tondan 2,3 tona çıktı.

Aynı yazıda aktarılan İngiliz tasarım standardı, otoparklarda tek bir araç için 2.500 kiloluk bir azami ağırlık esas alıyor. Model X gibi büyük bir elektrikli SUV bu sınırın altında kalırken, en ağır elektrikli pikaplar ve bazı benzinli pikaplar sınırı aşıyor. Yani sorun yakıt türü değil, aracın ağırlığı.

Derneğin kendi açıklaması

Haberlerin ardından Otopark Derneği de bir açıklama yaptı. CleanTechnica’nın aktardığına göre dernek, elektrikli araçların ağırlığının bir sorun olduğunu gösteren bir kanıt bulunmadığını belirtti; büyük bataryalı büyük otomobillerin daha ağır olduğunu, ancak bunun elektriklilere özgü olmadığını vurguladı. Asıl risk, bakımı ihmal edilmiş eski yapılarda.

Top Gear’ın aktardığı önerilerde de konu elektrikliler değil, genel olarak ağırlaşan araçlar: Yeni otoparkların daha yüksek taşıma kapasitesiyle inşa edilmesi; eski otoparklarda şarj istasyonlarının zemin kata alınması, park yerlerinin genişletilerek yükün yayılması ve gerektiğinde ağırlık sınırı getirilmesi.

Luton yangını ve bir başka efsane

Otoparklar ve elektrikli araçlar konusu, Ekim 2023’te bir kez daha gündeme geldi. Londra yakınlarındaki Luton Havalimanı’nın katlı otoparkında çıkan büyük yangın, binanın bir bölümünün çökmesine yol açtı; yangından 1.500’e kadar araç etkilendi. Sosyal medyada yangının bir elektrikli araçtan çıktığı iddiaları hızla yayıldı.

Luton Havalimanı Terminal Otoparkı 2'nin yangından sonraki hasarlı görünümü
Luton Havalimanı’ndaki Terminal Otoparkı 2, Ekim 2023 yangınından sonra. Fotoğraf: Thomas Nugent / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Bedfordshire İtfaiyesi’nin Mart 2024’te açıkladığı soruşturma sonucu farklıydı: Yangın, araç hareket hâlindeyken motor bölmesinde başlayan bir elektrik arızası ya da parça arızasıyla çıktı ve söz konusu araç dizeldi. İtfaiye açıklamasında aracın hafif hibrit, şarj edilebilir hibrit ya da elektrikli olmadığını ayrıca vurguladı.

Elektrikli otomobillerin gerçekten daha kolay yanıp yanmadığını, Danimarka’nın yangın verileriyle ayrı bir rehberde ele aldık.

Sık sorulan sorular

Elektrikli araçlar otoparkları çökertir mi?

İngiltere’de mühendisler, durumu kötü olan bazı eski katlı otoparkların günümüzün ağır araçlarını taşıyamayabileceği konusunda uyardı. Ancak İngiltere Otopark Derneği, sorunun elektriklilere özgü olmadığını, ağırlaşan tüm büyük araçlarla ilgili olduğunu belirtti.

Elektrikli araç benzinliden ne kadar ağır?

Batarya nedeniyle elektrikliler benzer boyuttaki benzinlilerden genellikle daha ağır. Ancak büyük benzinli SUV’lar ve pikaplar da son yıllarda belirgin biçimde ağırlaştı; bazı benzinli pikaplar birçok elektrikli otomobilden ağır.

Luton Havalimanı otopark yangını elektrikli araçtan mı çıktı?

Hayır. Bedfordshire İtfaiyesi’nin soruşturmasına göre yangın dizel bir aracın motor bölmesinde başladı. İtfaiye, aracın hibrit ya da elektrikli olmadığını açıkça belirtti.

Kendi ölçümünü ekle

Kaç km gittiğini, ekrandaki tüketimi (ya da batarya yüzdesini) ve sürüş tipini girmen yeterli. Onaylanan ölçümler modelin gerçek tüketimine katılır.

Ölçüm gönder
Yazar

Kaan Yılmaz, bilim ve gündem haberciliği yapan bir gazeteci. Prizmetre'de elektrikli otomobiller, batarya teknolojisi, şarj altyapısı ve Türkiye pazarındaki gelişmeler üzerine yazıyor. Yazılarında üretici açıklamalarını, bağımsız test kurumlarının ölçümlerini ve resmî verileri birincil kaynağından doğrulamayı esas alıyor.