PrizmetreVeri gönder

Elektrikli araçta lastik neden daha çabuk biter? Michelin’den yüzde 20 itirafı

Michelin'e göre elektrikli otomobiller lastikleri yüzde 20'ye kadar daha hızlı aşındırabiliyor. Sebep ağırlık, ani tork ve geniş lastikler. Fren balataları ise tam tersine çok daha uzun dayanıyor. Lastik ömrünü uzatmanın yolları.

Beyaz Tesla Model 3'ün ön tekerleği ve lastiği
Elektrikli otomobilin ağırlığı ve anlık torku, lastiğin daha hızlı aşınmasına yol açabiliyor. Fotoğraf: Tokumeigakarinoaoshima / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Elektrikli otomobile geçenlerin bir kısmı, ilk lastik değişiminde şaşırıyor: Lastikler, önceki benzinli ya da dizel araçlarına göre daha erken bitmiş. Bu bir rastlantı değil. Dünyanın en büyük lastik üreticilerinden Michelin, elektrikli otomobillerin lastikleri benzinli ve dizel araçlara göre yüzde 20’ye kadar daha hızlı aşındırabildiğini kabul ediyor.

Beyaz Tesla Model 3'ün ön tekerleği ve lastiği
Elektrikli otomobilin ağırlığı ve anlık torku, lastiğin daha hızlı aşınmasına yol açabiliyor. Fotoğraf: Tokumeigakarinoaoshima / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Birinci neden: Ağırlık

Elektrikli otomobillerin bataryası onları benzer boyuttaki benzinli araçlardan belirgin biçimde ağır yapıyor. İngiliz elektrikli araç sitesi Move Electric’in örneğinde tipik bir benzinli aile otomobili yaklaşık 1.400 kilo, eşdeğer bir elektrikli ise yaklaşık 2.000 kilo. Bağımsız test kuruluşu Emissions Analytics’in tahminine göre otomobilin ağırlığına eklenen her 450 kilo, lastik aşınmasını yüzde 20 artırıyor.

Otomobil lastiğinin diş yapısının yakın çekimi
Lastik dişlerinin aşınma hızı, aracın ağırlığına ve sürüş tarzına göre değişiyor. Fotoğraf: Ildar Sagdejev (Specious) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Ağırlık, lastiğin yalnızca frenlerken ya da virajda değil, düz yolda sabit hızla giderken bile daha fazla zorlanması demek. Viraj alırken lastiğe binen yanal yük de araç ağırlaştıkça büyüyor. Elektronik denge sistemleri bu ağırlığı sürücüye hissettirmese de lastik hissediyor.

İkinci neden: Ani tork

Elektrik motoru en yüksek torkunu daha araç dururken veriyor. Bu, trafik ışığında hızlı bir kalkış için keyifli; ama lastiğin yol tutuşunu korumak için çok daha fazla çalışması anlamına geliyor. Her sert kalkış, lastik dişlerinden biraz daha kauçuk eksiltiyor. Birçok elektrikli otomobilde kullanılan geniş lastikler yol tutuşunu artırsa da, ağır bir aracı taşıyan diş blokları ve kauçuk karışımı daha çok çalışıyor.

Rejeneratif fren: Balatayı korur, lastiği korumaz

Elektrikli otomobillerde frenlemenin büyük kısmını elektrik motoru, rejeneratif fren yoluyla yapıyor. Bu, fren balataları ve diskler için iyi haber: Triboloji alanındaki meslek kuruluşu STLE’nin yayınında aktarılan gerçek kullanım verilerine göre elektrikli araçlarda fren balataları yaklaşık dört kat daha yavaş aşınıyor. Ama yavaşlarken aracı durduran kuvvet yine lastiklerden yola aktarılıyor. Yani rejeneratif fren lastiğin üzerindeki frenleme yükünü ortadan kaldırmıyor.

Fren sisteminin az kullanılmasının bir yan etkisi de var: Avrupa’daki muayene verilerinde elektrikli otomobillerin frenlerden neden daha sık kaldığını TÜV raporu rehberimizde anlattık.

Elektrikli araçlara özel lastikler fark yaratır mı?

Hemen her büyük lastik markası artık elektrikli araçlar için ayrı bir lastik serisi sunuyor. Bu lastiklerde öncelik düşük yuvarlanma direnci (yani daha fazla menzil), ağır araçları taşıyacak güçlü yanaklar ve daha düşük yol gürültüsü. Move Electric’in aktardığına göre Continental, Michelin ve Pirelli, elektrikli araç lastiklerinin yüzde 20’lik aşınma farkını büyük ölçüde kapattığını söylüyor. Bunun bir üretici iddiası olduğunu ve karşılaştırmanın çoğu zaman standart lastiklerle yapıldığını not etmek gerekiyor. Bu lastikler genellikle daha pahalı.

Ford Mustang jantına takılı Michelin Primacy lastik
Lastik üreticileri, elektrikli araçlar için aşınmaya daha dayanıklı karışımlar geliştiriyor. Fotoğraf: TaurusEmerald / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Lastik değiştirirken asıl dikkat edilmesi gereken nokta, aracın ruhsatında ve üreticinin onayında belirtilen ebat, yük endeksi ve hız endeksine uymak. Ağır elektrikli araçlarda yük endeksi, benzer ebattaki bir benzinliye göre daha yüksek olabiliyor.

Lastik ömrünü uzatmanın yolları

En etkili önlem sürüş tarzında. Yumuşak hızlanmak ve ekonomi modunu kullanmak, ani torkun lastiğe yükünü azaltıyor. Rejeneratif freni daha yumuşak bir seviyeye almak ve duruşları önceden kestirmek, ani yavaşlamaları azaltıyor. Viraj ortasında sert gaz vermemek de lastikleri koruyor.

Bakım tarafında lastik basıncını düzenli kontrol etmek ve üreticinin önerdiği değerde tutmak ilk adım; düşük basınç hem aşınmayı hem de tüketimi artırıyor. Rot ve balans ayarını düzenli yaptırmak ve lastiklerin ön ve arka aks arasında periyodik olarak yer değiştirmesi de aşınmayı dengeliyor. Elektrikli araçta başka hangi bakım kalemlerinin olduğunu bakım rehberimizde anlattık.

Sık sorulan sorular

Elektrikli araçta lastik daha çabuk mu biter?

Evet, genellikle. Michelin’e göre elektrikli otomobiller lastikleri benzinli ve dizel araçlara göre yüzde 20’ye kadar daha hızlı aşındırabiliyor. Başlıca nedenler araç ağırlığı ve elektrik motorunun ani torku.

Elektrikli araçlara özel lastik almak gerekir mi?

Zorunlu değil; önemli olan araç üreticisinin onayladığı ebat, yük endeksi ve hız endeksine uymak. Elektrikli araç lastikleri düşük yuvarlanma direnci ve düşük gürültü için tasarlanıyor; üreticiler aşınma farkını da büyük ölçüde kapattıklarını söylüyor.

Elektrikli araçta fren balatası ne kadar dayanır?

Frenlemenin büyük kısmı rejeneratif frenle yapıldığı için balatalar çok daha yavaş aşınıyor. STLE’nin aktardığı gerçek kullanım verilerine göre bu fark yaklaşık dört kat.

Kendi ölçümünü ekle

Kaç km gittiğini, ekrandaki tüketimi (ya da batarya yüzdesini) ve sürüş tipini girmen yeterli. Onaylanan ölçümler modelin gerçek tüketimine katılır.

Ölçüm gönder
Yazar

Kaan Yılmaz, bilim ve gündem haberciliği yapan bir gazeteci. Prizmetre'de elektrikli otomobiller, batarya teknolojisi, şarj altyapısı ve Türkiye pazarındaki gelişmeler üzerine yazıyor. Yazılarında üretici açıklamalarını, bağımsız test kurumlarının ölçümlerini ve resmî verileri birincil kaynağından doğrulamayı esas alıyor.