PrizmetreVeri gönder

Otomobiliniz sizi telefonunuzdan çok tanıyor olabilir: 25 marka gizlilik testinden sınıfta kaldı

Mozilla 25 otomobil markasının gizlilik politikalarını 600 saat boyunca inceledi; hiçbiri geçer not alamadı. Nissan'ın politikasında 'cinsel aktivite' bile toplanabilecek veriler arasındaydı. Neler yapabilirsiniz?

Otomobil ekranında Android Auto arayüzü
Otomobillerin ekranları, uygulamaları ve bağlantılı hizmetleri, sürücü hakkında büyük miktarda veri topluyor. Fotoğraf: Maurizio Pesce from Milan, Italia / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Yeni bir otomobil alırken kimse gizlilik sözleşmesini okumaz. Mozilla Vakfı okudu. Vakfın “Privacy Not Included” ekibi 25 otomobil markasının gizlilik politikalarını, uygulamalarını ve yazışmalarını 600 saat boyunca inceledi. Sonuç sert oldu: 25 markanın hiçbiri geçer not alamadı.

Otomobil ekranında Android Auto arayüzü
Otomobillerin ekranları, uygulamaları ve bağlantılı hizmetleri, sürücü hakkında büyük miktarda veri topluyor. Fotoğraf: Maurizio Pesce from Milan, Italia / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

“Tekerlekli gizlilik kabusu”

Mozilla’nın Eylül 2023’te yayımladığı incelemeye göre hiçbir marka, vakfın asgari güvenlik standartlarını karşılamadı. 20 markayı temsil eden 12 şirket, Mozilla’nın sorularına hiç cevap vermedi. Programın direktörü Jen Caltrider’ın ifadesiyle bugün satılan tüm yeni otomobiller, büyük miktarda kişisel bilgi toplayan “tekerlekli gizlilik kabusları”.

Bağlantılı bir otomobil; konum ve sürüş bilgisinin yanında, eşleştirilen telefon ve uygulama hesapları üzerinden de veri elde edebiliyor. Bu verilerin hangi amaçlarla kullanılabileceğini gizlilik politikası belirliyor.

Nissan Ariya elektrikli SUV
Mozilla, Nissan’ı gizlilik incelemesinde “en kötü” marka olarak niteledi. Fotoğraf: Alexander Migl / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Nissan ve Kia’nın politikaları

Mozilla’nın en sert eleştirisi Nissan’aydı. Vakıf, markayı “en kötü” olarak niteledi; Nissan’ın gizlilik politikasında toplanabilecek veri kategorileri arasında “cinsel aktivite” de sayılıyordu. Kia’nın gizlilik politikasında da sürücünün “cinsel hayatı” hakkında bilgi toplanabileceği yazıyordu. Bu ifadeler, otomobilin bu bilgiyi gerçekten nasıl toplayabileceği sorusunu da beraberinde getirdi; ama Mozilla’nın vurguladığı nokta, şirketlerin bunu yapma hakkını sözleşmede kendilerine tanımasıydı.

Kahverengi Kia EV6 elektrikli crossover
Kia’nın gizlilik politikası, Mozilla’ya göre sürücünün “cinsel hayatı” hakkında bilgi toplanabileceğini yazıyordu. Fotoğraf: Damian B Oh / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Tesla da eleştirilenler arasındaydı. Mozilla, markanın gizlilik politikalarını kafa karıştırıcı, uzun ve belirsiz buldu ve Tesla çalışanlarının müşteri otomobillerinin kameralarının kaydettiği görüntüleri izlediğinin ortaya çıktığını hatırlattı.

Elektrikliler daha mı fazla veri topluyor?

Mozilla’nın incelemesi motor tipine göre bir ayrım yapmıyor; benzinli, hibrit ve elektrikli modellerin hepsi aynı sözleşmelere tabi. Ama elektrikli otomobillerin çoğu yazılım ağırlıklı ve sürekli internete bağlı tasarlanıyor; uzaktan klima, şarj takibi ve yazılım güncellemeleri bu bağlantı üzerinden çalışıyor.

Avrupa’da yeni otomobillerde zorunlu olan sürücü izleme kamerası için kural farklı: Sistem kimseyi biyometrik olarak tanımlamıyor ve verileri yalnızca aracın içinde tutuyor; ayrıntıları ayrı bir yazıda anlattık.

Tesla Model 3 orta konsoldaki büyük dokunmatik ekran
Tesla çalışanlarının müşteri otomobillerinin kameralarının kaydettiği görüntüleri izlediği ortaya çıkmıştı. Fotoğraf: SirAsdof / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Neler yapabilirsiniz?

Tüm veri toplamayı durdurmak çoğu zaman mümkün değil, ama bazı adımlar fark yaratıyor. Otomobilin uygulamasındaki ve ekranındaki gizlilik ayarlarına bakıp kullanmadığınız bağlantılı hizmetleri ve veri paylaşım izinlerini kapatabilirsiniz. Telefonu otomobile bağlarken rehber ve mesaj erişimini sınırlayabilirsiniz. Otomobili satarken ya da kiralık bir aracı teslim ederken fabrika ayarlarına sıfırlamak ve telefon eşleşmelerini silmek, kişisel verilerinizin bir sonraki kullanıcıya kalmasını önlüyor.

Türkiye’de kişisel verilerin işlenmesi Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) tabi; otomobil markalarının Türkiye’deki aydınlatma metinleri hangi verilerin hangi amaçla işlendiğini göstermek zorunda. Otomobilinizin hırsızlara karşı ne kadar korunaklı olduğunu ise anahtarsız giriş yazımızda ele aldık.

Kaynak: Mozilla Vakfı, Privacy Not Included, 6 Eylül 2023.

Kendi ölçümünü ekle

Kaç km gittiğini, ekrandaki tüketimi (ya da batarya yüzdesini) ve sürüş tipini girmen yeterli. Onaylanan ölçümler modelin gerçek tüketimine katılır.

Ölçüm gönder
Yazar

Kaan Yılmaz, bilim ve gündem haberciliği yapan bir gazeteci. Prizmetre'de elektrikli otomobiller, batarya teknolojisi, şarj altyapısı ve Türkiye pazarındaki gelişmeler üzerine yazıyor. Yazılarında üretici açıklamalarını, bağımsız test kurumlarının ölçümlerini ve resmî verileri birincil kaynağından doğrulamayı esas alıyor.