Yeni otomobiller artık gözünüzü izliyor: Telefona 3,5 saniye bakarsanız uyarıyor
Temmuz 2026'dan beri AB'de tescil edilen her yeni otomobilde sürücünün dikkat dağınıklığını algılayan sistem zorunlu. Saatte 50 km üzerinde bakış 3,5 saniye yoldan ayrılırsa uyarı geliyor. Kamera ne kaydediyor?
Bu yaz Avrupa’da satılan her yeni otomobile sessiz bir yolcu katıldı: sürücünün yüzüne bakan bir kamera. 7 Temmuz 2026’dan itibaren Avrupa Birliği’nde tescil edilen tüm yeni otomobillerde, sürücünün dikkatinin dağıldığını algılayan bir sistem bulunması zorunlu. Sistem gözlerinizin nereye baktığını izliyor ve bakışınız uzun süre yoldan ayrılırsa uyarıyor.

Adı gelişmiş dikkat dağınıklığı uyarısı
Sistemin resmi adı gelişmiş sürücü dikkat dağınıklığı uyarısı (ADDW). AB’nin genel güvenlik tüzüğüyle zorunlu hâle gelen donanımlardan biri. Yeni onay alan modellerde Temmuz 2024’ten beri zorunluydu; Temmuz 2026’dan itibaren tüm yeni tescillerde aranıyor. Sürücü izleme sistemleri geliştiren İsveçli Smart Eye’a göre bu, AB’de yılda yaklaşık 15 milyon aracı kapsıyor.
Aynı tüzük, sürücünün yorgunluğunu algılayan daha basit bir sistemi (DDAW) zaten zorunlu tutuyordu. O sistem çoğu zaman direksiyon hareketleri ve şerit takibi gibi aracın davranışına bakıyor. Smart Eye’ın açıklamasına göre yalnızca araç davranışına dayanan sistemler, sürücünün telefona baktığı anı güvenilir biçimde yakalayamıyor; bunun için baş ve göz hareketlerini doğrudan izlemek gerekiyor. Yeni kuralın kamerayı fiilen zorunlu kılması bu yüzden.

Kaç saniye bakarsanız ötüyor?
Uyum danışmanlığı sitesi Captain Compliance’ın kurala dair özetine göre sistem, sürücünün bakışı yoldan sürekli olarak ayrıldığında belirli bir süre içinde uyarı vermek zorunda. Saatte 20 kilometrenin üzerinde bu süre 6 saniye, saatte 50 kilometrenin üzerinde 3,5 saniye. Uyarının mutlaka verilmesi gereken bölge, aşağıya bakışlar; yani telefona, kucağa ya da orta konsola.
Uyarı görsel bir sinyalle başlıyor ve buna sesli ya da titreşimli bir uyarı eşlik ediyor; dikkat yola dönene kadar şiddetlenebiliyor. Üreticiler, sürücünün uyarıyı elle kapatmasına izin verebiliyor, ama bu bir zorunluluk değil.

Kamera neyi kaydediyor?
Sistemin en çok tartışılan yanı gizlilik. Kurala göre sistem hiçbir yolcuyu biyometrik olarak tanımlamayacak; yani yüz tanıma yok, kimlik verisi yok. Kapalı devre çalışıyor ve yalnızca sistemin işlemesi için kesinlikle gerekli olan veriyi, aracın kendi cihazında tutuyor. Yani kamera “kim olduğunuzu” değil, “nereye baktığınızı” anlamak için orada.
Bu, otomobilin topladığı tüm verilerin güvende olduğu anlamına gelmiyor. Bağlantılı otomobillerin konumdan sürüş alışkanlığına kadar ne kadar veri topladığı ayrı bir tartışma konusu; ama dikkat dağınıklığı kamerası, kuralın kendisi gereği bu verilerin dışında tutuluyor.
Türkiye’de durum
Türkiye, AB’nin genel güvenlik tüzüğünü Nisan 2024’te mevzuatına aldı ve akıllı hız yardımını AB ile aynı tarihte, Temmuz 2024’te tüm yeni otomobillerde zorunlu tuttu. Dikkat dağınıklığı uyarısının Türkiye’de tüm yeni araçlar için hangi tarihte zorunlu hâle geldiğine dair ayrı bir resmi açıklama bulamadık. Aracınızda böyle bir sistem olup olmadığını kullanım kılavuzunun sürüş yardımcıları bölümünden öğrenebilirsiniz.

Aynı tüzükle gelen ve en çok şikâyet edilen diğer donanımı, hız sınırını aşınca öten uyarıyı ve nasıl kapatılabileceğini ayrı bir yazıda anlattık. Dokunmatik ekranların sürücü dikkatine etkisini ise Euro NCAP yazımızda ele aldık.
Kaynaklar: Smart Eye, 7 Temmuz 2026; Captain Compliance; AB 2019/2144 sayılı genel güvenlik tüzüğü.