PrizmetreVeri gönder

Egzozu yok ama 126 desibel: Elektrikli otomobiller neden sahte motor sesi çıkarıyor?

Hyundai Ioniq 5 N sekiz vitesli şanzımanı taklit ediyor, elektrikli Dodge Charger 126 desibellik bir V8 sesi çıkarıyor, BMW sesini Hans Zimmer'e besteletti. Sessiz otomobile neden ses ekleniyor?

Hyundai Ioniq 5 N, önden çapraz görünüm
Hyundai Ioniq 5 N, sahte vites geçişleri ve motor sesiyle elektrikli performans otomobiline yeni bir tartışma getirdi. Fotoğraf: Alexander-93 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Elektrikli otomobillerin en çok övülen özelliklerinden biri sessizlik. Ama bazı üreticiler, en hızlı elektriklilerinde tam tersini yapmaya karar verdi: hoparlörlerden motor sesi çalmak, olmayan vitesleri taklit etmek, hatta bir V8’in gürültüsünü kopyalamak. Hyundai’den Dodge’a ve BMW’ye uzanan bu akım, elektrikli performans otomobillerinin en tartışmalı konularından biri.

Hyundai Ioniq 5 N, önden çapraz görünüm
Hyundai Ioniq 5 N, sahte vites geçişleri ve motor sesiyle elektrikli performans otomobiline yeni bir tartışma getirdi. Fotoğraf: Alexander-93 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Hyundai’nin sahte şanzımanı

En iddialı örnek Hyundai Ioniq 5 N. Hyundai’nin Ekim 2023’teki teknik bilgilendirmesine göre otomobilin “N e-shift” adlı özelliği, markanın benzinli N modellerinde kullanılan sekiz ileri çift kavramalı şanzımanı taklit ediyor. Sürücü direksiyon arkasındaki kulakçıklarla vites değiştiriyor; sistem, elektrik motorunun torkunu bir anlığına keserek gerçek bir vites geçişinde hissedilen sarsıntıyı yeniden yaratıyor. Aynı kulakçıklar normalde rejeneratif freni ayarlıyor.

Bu sahte viteslere “N Active Sound+” eşlik ediyor. Sistem, sekizi kabinde ikisi aracın dışında olmak üzere 10 hoparlör kullanıyor ve üç ses teması sunuyor. “Ignition”, markanın i30 N ve Kona N’deki 2.0 turbo benzinli motorunun sesini taklit ediyor. “Evolution”, Hyundai’nin RN22e konsept otomobilinden esinlenen fütüristik bir ses. “Supersonic” ise çift motorlu savaş uçaklarından esinleniyor ve viraj alırken sesi değişiyor.

Hyundai’nin gerekçesi açık: Performans meraklılarının elektrikli araçlarda sürücüye geri bildirim eksikliğinden şikâyet ettiğini, bu iki özelliğin buna karşılık eklendiğini söylüyor. Şirkete göre ses sisteminin amacı, sürücüye kullandığı gücü kestirebileceği akustik bir referans vermek. 609 beygir gücü üreten, kısa süreli güç artışıyla 650 beygire çıkan bir otomobilde bu referansın bir anlamı var.

Dodge Charger Daytona Scat Pack elektrikli
Elektrikli Dodge Charger Daytona, arkadaki amplifikatör ve akustik odadan sesini veriyor. Fotoğraf: HJUdall / Wikimedia Commons, CC0

Dodge: 126 desibel

Amerikan kas otomobillerinin elektrikli çağa geçişi, sesi daha da büyük bir mesele hâline getirdi. Dodge, elektrikli Charger Daytona için “Fratzonic Chambered Exhaust” adını verdiği bir sistem geliştirdi. Şirketin açıklamasına göre sistem, sesini aracın arkasındaki bir amplifikatör ve akustik oda üzerinden veriyor ve 126 desibele çıkıyor. Dodge, bunun benzinli Charger SRT Hellcat’in sesine eşit olduğunu söylüyor.

126 desibel, bir sirenle bir kırıcı arasında kalan bir ses düzeyi. Yani egzozu olmayan bir otomobil, egzozu en gürültülü otomobillerden biri kadar ses çıkarabiliyor.

BMW’de besteci imzası

BMW ise farklı bir yol seçti: Taklit etmek yerine yeni bir ses yaratmak. Markanın elektrikli modellerindeki sürüş seslerini, Oscar ödüllü besteci Hans Zimmer ile BMW’nin ses tasarımı direktörü Renzo Vitale birlikte geliştirdi. “IconicSounds Electric” adlı bu ses ailesi iX’te standart, i4’te ise opsiyonel olarak sunuldu. Zimmer’e göre her BMW’nin kendi karakteri var ve bu karakter çıkardığı seste yansıyor.

BMW i4 M50 elektrikli sedan
BMW i4 M50. Markanın elektrikli modellerindeki sürüş seslerinin besteleri Hans Zimmer imzası taşıyor. Fotoğraf: Calreyn88 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Sahte mi, faydalı mı?

Eleştirmenlerin itirazı basit: Elektrikli otomobil bir motor sesi çıkarmıyorsa, hoparlörden çalınan ses bir oyuncak. ABD’li otomobil sitesi Edmunds, Ioniq 5 N’deki sahte sesin bir kazanç olup olmadığını sorgulayanlardan biriydi.

Ama sesin işlevsel bir yanı da olabilir. Hong Kong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nin elektrikli araçlarda araba tutması üzerine yaptığı deneyde, hızlanma ve yavaşlamayı haber veren bir ses ipucu, güçlü rejeneratif frende araba tutması yaşayan yolcu oranındaki farkı yaklaşık yarıya indirmişti. Motor sesinin beyne verdiği “hazırlan” işaretinin önemini araba tutması yazımızda anlattık.

Bu kabin içi sesleri, yasal olarak zorunlu olan dış sesle karıştırmamak gerekiyor. Elektrikli araçların yavaş giderken çıkardığı uğultu yayaların güvenliği için şart ve sürücü tarafından kapatılamıyor; nedenini yapay ses rehberimizde anlattık. Ioniq 5 N’deki kabin sesi ve sahte vitesler ise sürücünün seçtiği özellikler; zorunlu değil.

Hyundai Ioniq 5 N elektrikli performans modeli
Ioniq 5 N’de iki hoparlör aracın dışında, sekizi kabinin içinde. Fotoğraf: Alexander-93 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Kaynaklar: Hyundai Motor UK basın bülteni, 26 Ekim 2023; InsideHook (Dodge açıklaması), 24 Şubat 2023; Paultan (BMW açıklaması), Mayıs 2021; Edmunds, 13 Temmuz 2023; Xie vd., International Journal of Human–Computer Interaction, 2025.

Kendi ölçümünü ekle

Kaç km gittiğini, ekrandaki tüketimi (ya da batarya yüzdesini) ve sürüş tipini girmen yeterli. Onaylanan ölçümler modelin gerçek tüketimine katılır.

Ölçüm gönder
Yazar

Kaan Yılmaz, bilim ve gündem haberciliği yapan bir gazeteci. Prizmetre'de elektrikli otomobiller, batarya teknolojisi, şarj altyapısı ve Türkiye pazarındaki gelişmeler üzerine yazıyor. Yazılarında üretici açıklamalarını, bağımsız test kurumlarının ölçümlerini ve resmî verileri birincil kaynağından doğrulamayı esas alıyor.