Yeni otomobiller neden hız sınırını aşınca ötüyor? Kapatılıyor ama her çalıştırmada geri geliyor
Temmuz 2024'ten beri AB'de ve Türkiye'de üretilen her yeni otomobilde akıllı hız yardımı zorunlu. Sistem levhayı kamerayla okuyor, bazen yanılıyor. Kapatılabiliyor, ama araç her çalıştırıldığında yeniden açılıyor.
Yeni bir otomobil alan birçok sürücünün ilk hafta yaşadığı şikâyet aynı: Hız sınırını birkaç kilometre aşınca araç ötmeye başlıyor. Ayarlardan kapatıyorsunuz, ertesi sabah otomobili çalıştırdığınızda uyarı yine açık. Bu bir arıza ya da üreticinin inadı değil. Avrupa Birliği’nde ve Türkiye’de Temmuz 2024’ten beri üretilen her yeni otomobilde bulunması zorunlu bir sistem.

Adı akıllı hız yardımı
Sistemin resmi adı akıllı hız yardımı (Intelligent Speed Assistance, ISA). Avrupa Birliği’nin 2019/2144 sayılı genel güvenlik tüzüğüyle zorunlu hâle gelen donanımlardan biri. Kural iki aşamada uygulandı: Temmuz 2022’den itibaren yeni onay alan modellerde, 7 Temmuz 2024’ten itibaren ise satılan tüm yeni otomobillerde.
Türkiye de aynı takvimi izledi. Tüzüğün Türkiye’deki karşılığı olan yönetmelik değişikliği 27 Nisan 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. Buna göre otomobiller ve hafif ticari araçlar için yeni üretilen araçlarda zorunluluk 7 Temmuz 2024’te başladı. Bu yüzden son iki yılda alınan hemen her yeni otomobil, elektrikli de benzinli de olsa, bu uyarıyla geliyor.
Hız sınırını nereden biliyor?
Sistem iki kaynağı birleştiriyor: ön camdaki kameranın okuduğu trafik levhaları ve navigasyonun konum ve harita verisi. Araç hız sınırını aştığında sürücüyü uyarıyor. Uyarının nasıl yapılacağını AB üreticilere bıraktı; sesli ve görsel uyarı en yaygın yöntem, bazı üreticiler gaz pedalında hissedilen bir direnç de kullanabiliyor. Sistem aracı kendiliğinden yavaşlatmıyor ya da gazı kesmiyor; son karar sürücüde.

Sistemin her zaman doğru olmadığını otomobil basını da kabul ediyor. Carscoops’un örneğinde olduğu gibi kamera, kavşaktaki yan yola ait bir levhayı okuyup ana yolda daha düşük bir sınırı uygulayabiliyor.
Kapatılabiliyor mu?
Evet, ama kalıcı olarak değil. Kurala göre sürücü uyarıyı kapatabiliyor ya da görmezden gelebiliyor; ancak sistem araç her çalıştırıldığında varsayılan olarak yeniden açılıyor. Kapatma yöntemi markaya göre değişiyor. Kimi modelde ekranda birkaç menü derinliğinde, kimisinde direksiyondaki bir tuşa uzun basarak yapılıyor. Bazı üreticiler, sürücünün tercih ettiği yardım ayarlarını tek dokunuşla geri çağıran kısayollar sunuyor. Aracınızdaki yöntemi kullanım kılavuzunun sürüş yardımcıları bölümünde bulabilirsiniz.

Uyarıyı kapatmadan önce akılda tutulması gereken bir nokta var: Bu donanım, Avrupa’nın yol güvenliği hedeflerinin bir parçası olarak zorunlu tutuldu. Kapatmak yasal, ama hız sınırları değişmiyor.
Euro NCAP de bakıyor
Sistemin ne kadar iyi çalıştığı artık güvenlik testlerinin de konusu. Euro NCAP’in 2026 protokolünde hız yardımı gerçek yollarda uzun bir sürüşle değerlendiriliyor. Automotive World’ün aktardığına göre Çinli Xpeng X9, 2.000 kilometrelik yol testinde bu başlıkta beklentinin altında kaldı. Euro NCAP’in yeni testlerinin dokunmatik ekranlarla ilgili bölümünü ayrı bir yazıda anlattık.

Hızın elektrikli otomobillerde menzile etkisi ise ayrı bir konu: Otoyolda 110 ile 130 km/s arasındaki tüketim farkını hız ve tüketim rehberimizde hesapladık.
Kaynaklar: AB 2019/2144 sayılı tüzük; Resmî Gazete, 27 Nisan 2024, sayı 32529 (Legal 500 aktarımı); Carscoops, 1 Temmuz 2024; Automotive World, 12 Ekim 2026.