PrizmetreVeri gönder

Türkiye’nin lityumu madenden değil, bor atığından çıkacak: Kırka’da 600 tonluk plan

Türkiye'de ekonomik bir lityum kaynağı yok, ama Eti Maden bor atıklarından lityum elde ediyor. Pilot tesis yılda 10 ton üretiyor; Kırka'da planlanan tesisin kapasitesi 600 ton. Türkiye'nin yıllık ithalatı ise 1.000-1.200 ton.

Eskişehir'in Seyitgazi ilçesine bağlı Kırka
Eti Maden'in sanayi ölçekli lityum tesisini kurmayı planladığı Kırka, Türkiye'nin en önemli bor üretim merkezlerinden. Fotoğraf: KGKUCUK / Wikimedia Commons, CC BY 3.0

Türkiye’nin lityum madeni yok. Ama Eskişehir’in Kırka beldesinde, yıllardır bor üretiminden geriye kalan atıkların içinde lityum var. Eti Maden’in planı, bu atıklardan batarya sanayisinin ihtiyaç duyduğu lityumu elde etmek. Plan şimdi pilot aşamadan sanayi ölçeğine geçmeye hazırlanıyor.

Eskişehir'in Seyitgazi ilçesine bağlı Kırka
Eti Maden’in sanayi ölçekli lityum tesisini kurmayı planladığı Kırka, Türkiye’nin en önemli bor üretim merkezlerinden. Fotoğraf: KGKUCUK / Wikimedia Commons, CC BY 3.0

10 tondan 600 tona

Milliyet’in Aralık 2025’te aktardığına göre Eti Maden’in bor atıklarından lityum elde eden pilot tesisi yılda 10 ton kapasiteye sahip. Kırka’da kurulması planlanan sanayi tesisinin kapasitesi ise yılda 600 ton.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Mayıs 2026’da BloombergHT’ye yaptığı açıklamada takvimi şöyle verdi: “Lityum karbonat tesislerimizin temellerini bu sene atmayı hedefliyoruz.” Bayraktar’ın aktardığına göre üç tesis için öngörülen yatırım yaklaşık 500 milyon dolar.

Boraks minerali
Türkiye’nin lityum planı yeni bir maden değil, bor üretiminin atıklarına dayanıyor. Fotoğraf: Alcinoe / Wikimedia Commons, Public domain

600 ton ne kadar?

Bu rakamı anlamlı kılan, Türkiye’nin bugünkü tüketimi. Ekonomist’in aktardığına göre Türkiye yılda yaklaşık 1.000 ila 1.200 ton lityum ithal ediyor. Kırka’daki tesis planlanan kapasiteye ulaşırsa, bugünkü ithalatın kabaca yarısı kadar bir üretim söz konusu olacak.

Aynı yazıya göre Türkiye’de bilinen, ekonomik olarak işletilebilir bir lityum kaynağı bulunmuyor. Bu yüzden atıktan üretim, sıfırdan bir maden açmak yerine zaten var olan bir sanayinin yan akışını değerlendirmek anlamına geliyor.

Lityum karbonat tozu
Batarya üretiminde kullanılan lityum karbonat; Bakan Bayraktar’ın temelini atmayı hedeflediği tesislerin ürünü. Fotoğraf: Sascha Pohflepp / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Dünyadaki ölçek

Lityumun büyük kısmı Avustralya’daki sert kaya madenlerinden ve Güney Amerika’daki tuz düzlüklerinden geliyor. Şili, Arjantin ve Bolivya arasındaki “lityum üçgeni”nde tuzlu su, geniş havuzlarda buharlaştırılarak lityum elde ediliyor.

Şili'deki Salar de Atacama tuz düzlüğünün uydu görüntüsü
Dünyadaki lityumun önemli bir kısmı, Güney Amerika’daki tuz düzlüklerinin tuzlu suyundan elde ediliyor. Fotoğraf: Coordenação-Geral de Observação da Terra/INPE / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0
Arjantin'de Salar del Hombre Muerto'daki lityum havuzları
Tuzlu su, büyük buharlaştırma havuzlarında aylarca bekletilerek lityum elde ediliyor. Fotoğraf: Coordenação-Geral de Observação da Terra/INPE / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Bu ölçekle kıyaslandığında yılda 600 ton küçük bir rakam. Kırka’nın önemi küresel arzda değil, Türkiye’nin kendi tedarik zincirinde: Batarya üretimine yönelen bir ülkenin, en kritik hammaddelerden birinde ithalata tamamen bağımlı kalmaması.

Eskişehir’in ikinci kartı: Nadir toprak

Eskişehir’in Beylikova ilçesindeki nadir toprak elementleri sahası da aynı tartışmanın parçası. Sahadaki cevher miktarı 694 milyon ton olarak açıklanmıştı. Nadir toprak elementleri, elektrikli otomobillerin motorlarındaki mıknatısların hammaddesi. Çin’in bu alandaki ihracat kısıtlamalarının otomobil sanayisini nasıl etkilediğini ayrı bir yazıda ele aldık.

Lityuma olan ihtiyacı azaltabilecek bir başka yol da lityum kullanmayan bataryalar. CATL’nin sodyum iyon bataryasını sodyum iyon yazımızda, kullanılmış bataryalardaki lityumun geri kazanımını ise geri dönüşüm rehberimizde anlattık.

Kaynaklar: Milliyet, 4 Aralık 2025; BloombergHT, 1 Mayıs 2026; Ekonomist.

Kendi ölçümünü ekle

Kaç km gittiğini, ekrandaki tüketimi (ya da batarya yüzdesini) ve sürüş tipini girmen yeterli. Onaylanan ölçümler modelin gerçek tüketimine katılır.

Ölçüm gönder
Yazar

Kaan Yılmaz, bilim ve gündem haberciliği yapan bir gazeteci. Prizmetre'de elektrikli otomobiller, batarya teknolojisi, şarj altyapısı ve Türkiye pazarındaki gelişmeler üzerine yazıyor. Yazılarında üretici açıklamalarını, bağımsız test kurumlarının ölçümlerini ve resmî verileri birincil kaynağından doğrulamayı esas alıyor.