0-100 km/s 1,86 saniye: Elektrikli yarış otomobili hızlanmada Formula 1’i geçti
Formula E'nin GEN3 Evo otomobili 0-100 km/s'yi 1,86 saniyede yapıyor; seriye göre bu, bugünkü bir Formula 1 otomobilinden yüzde 30 daha hızlı. Sırrı dört çeker. Yarışta enerjinin yarısını frenden geri kazanıyor.
Sıfırdan 100 kilometreye 1,86 saniye. Rakamın sahibi Formula 1 değil, elektrikli otomobillerin yarış serisi Formula E. Serinin GEN3 Evo adlı yarış otomobili, Formula E’ye göre 0-60 mil hızlanmada bugünkü bir Formula 1 otomobilinden yüzde 30 daha hızlı.

Sırrı dört çeker
GEN3 Evo, Nisan 2024’te Monako’da tanıtıldı ve 2024-2025 sezonunda yarışmaya başladı. Formula E’nin açıklamasına göre otomobil 0-60 mil/saati (0-96 km/s) 1,82 saniyede, 0-100 km/s’yi 1,86 saniyede tamamlıyor. Bu, bir önceki GEN3’ten yüzde 36 daha hızlı. Azami hızı saatte 200 mil, yani yaklaşık 322 kilometre.
Hızlanmanın arkasında tek bir değişiklik var: dört çeker. Formula E otomobilleri ilk kez dört tekerden çekiş kullanıyor, ama her an değil. Dört çeker yalnızca sıralama turlarındaki düellolarda, yarış startlarında ve sürücülere kısa süreli ek güç veren “Attack Mode” sırasında devreye giriyor. Duran bir otomobili harekete geçirirken gücü dört tekere dağıtmak, tekerleklerin patinaj yapmasını önlüyor; elektrik motorunun ilk andan itibaren tam tork vermesi de işin geri kalanını yapıyor.

Yarışın yarısı frenden
Formula E’nin daha az bilinen ama belki daha etkileyici rakamı enerjiyle ilgili. GEN3 Evo’nun rejeneratif fren sistemi 600 kilovata kadar enerji geri kazanabiliyor. Formula E’ye göre otomobiller bir yarışta ihtiyaç duydukları enerjinin yaklaşık yarısını yarış sırasında, frenlerken üretiyor.
Bu, yol otomobillerinde gördüğümüz rejeneratif frenin uç bir örneği. Günlük kullanımda rejeneratif fren hem menzili uzatıyor hem de fren balatalarının çok daha geç aşınmasını sağlıyor; bunun lastik ve fren bakımına etkisini lastik aşınması rehberimizde anlattık. Güçlü rejeneratif frenin yolcu üzerindeki beklenmedik bir yan etkisini ise araba tutması yazımızda ele aldık.

Formula 1’den hızlı mı?
Kısa cevap: Hızlanmada evet, turda hayır. Formula 1 otomobilleri çok daha yüksek aerodinamik baskıya ve çok daha geniş pistlere göre tasarlanıyor; bir tam turda Formula E otomobilinin çok önünde. Formula E ise genellikle şehir içindeki dar, kısa sokak pistlerinde yarışıyor; orada önemli olan kalkıştan ve virajdan çıkışta ne kadar hızlı hızlanılabildiği. GEN3 Evo’nun rekoru, tam olarak bu kısa mesafede, elektrik motorunun doğası gereği güçlü olduğu alanda geliyor.

Yol otomobiline etkisi
Elektrikli yol otomobillerinde de aynı ilke geçerli: Tork ilk andan itibaren hazır olduğu için elektrikli otomobiller kalkışta avantajlı. Bu kadar hızlı kalkış her zaman iyi karşılanmıyor; Çin’in en hızlı elektrikliler için getirmeyi tartıştığı kuralları ayrı bir yazıda anlattık. Elektrik motorunun tek vitesle nasıl bu kadar geniş bir hız aralığını kapsayabildiğini ise vites rehberimizde bulabilirsiniz.
Kaynak: ABB FIA Formula E, GEN3 Evo tanıtımı, 25 Nisan 2024.