PrizmetreVeri gönder

0-100 km/s 1,86 saniye: Elektrikli yarış otomobili hızlanmada Formula 1’i geçti

Formula E'nin GEN3 Evo otomobili 0-100 km/s'yi 1,86 saniyede yapıyor; seriye göre bu, bugünkü bir Formula 1 otomobilinden yüzde 30 daha hızlı. Sırrı dört çeker. Yarışta enerjinin yarısını frenden geri kazanıyor.

2023 Berlin E-Prix'inde Formula E GEN3 yarış otomobili
2023 Berlin E-Prix'inde bir GEN3 otomobili. 2025 sezonundan itibaren yerini dört çeker GEN3 Evo aldı. Fotoğraf: Steffen Prößdorf / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Sıfırdan 100 kilometreye 1,86 saniye. Rakamın sahibi Formula 1 değil, elektrikli otomobillerin yarış serisi Formula E. Serinin GEN3 Evo adlı yarış otomobili, Formula E’ye göre 0-60 mil hızlanmada bugünkü bir Formula 1 otomobilinden yüzde 30 daha hızlı.

2023 Berlin E-Prix'inde Formula E GEN3 yarış otomobili
2023 Berlin E-Prix’inde bir GEN3 otomobili. 2025 sezonundan itibaren yerini dört çeker GEN3 Evo aldı. Fotoğraf: Steffen Prößdorf / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Sırrı dört çeker

GEN3 Evo, Nisan 2024’te Monako’da tanıtıldı ve 2024-2025 sezonunda yarışmaya başladı. Formula E’nin açıklamasına göre otomobil 0-60 mil/saati (0-96 km/s) 1,82 saniyede, 0-100 km/s’yi 1,86 saniyede tamamlıyor. Bu, bir önceki GEN3’ten yüzde 36 daha hızlı. Azami hızı saatte 200 mil, yani yaklaşık 322 kilometre.

Hızlanmanın arkasında tek bir değişiklik var: dört çeker. Formula E otomobilleri ilk kez dört tekerden çekiş kullanıyor, ama her an değil. Dört çeker yalnızca sıralama turlarındaki düellolarda, yarış startlarında ve sürücülere kısa süreli ek güç veren “Attack Mode” sırasında devreye giriyor. Duran bir otomobili harekete geçirirken gücü dört tekere dağıtmak, tekerleklerin patinaj yapmasını önlüyor; elektrik motorunun ilk andan itibaren tam tork vermesi de işin geri kalanını yapıyor.

2024 Tokyo E-Prix yarış startı
2024 Tokyo E-Prix’inin startı. GEN3 Evo’da dört çeker sistem yarış startlarında devreye giriyor. Fotoğraf: Morio / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Yarışın yarısı frenden

Formula E’nin daha az bilinen ama belki daha etkileyici rakamı enerjiyle ilgili. GEN3 Evo’nun rejeneratif fren sistemi 600 kilovata kadar enerji geri kazanabiliyor. Formula E’ye göre otomobiller bir yarışta ihtiyaç duydukları enerjinin yaklaşık yarısını yarış sırasında, frenlerken üretiyor.

Bu, yol otomobillerinde gördüğümüz rejeneratif frenin uç bir örneği. Günlük kullanımda rejeneratif fren hem menzili uzatıyor hem de fren balatalarının çok daha geç aşınmasını sağlıyor; bunun lastik ve fren bakımına etkisini lastik aşınması rehberimizde anlattık. Güçlü rejeneratif frenin yolcu üzerindeki beklenmedik bir yan etkisini ise araba tutması yazımızda ele aldık.

2023 Avusturya Grand Prix'sinde bir Formula 1 otomobili
Formula E’ye göre GEN3 Evo, 0-60 mil hızlanmada bugünkü bir Formula 1 otomobilinden yüzde 30 daha hızlı. Fotoğraf: Lukas Raich / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Formula 1’den hızlı mı?

Kısa cevap: Hızlanmada evet, turda hayır. Formula 1 otomobilleri çok daha yüksek aerodinamik baskıya ve çok daha geniş pistlere göre tasarlanıyor; bir tam turda Formula E otomobilinin çok önünde. Formula E ise genellikle şehir içindeki dar, kısa sokak pistlerinde yarışıyor; orada önemli olan kalkıştan ve virajdan çıkışta ne kadar hızlı hızlanılabildiği. GEN3 Evo’nun rekoru, tam olarak bu kısa mesafede, elektrik motorunun doğası gereği güçlü olduğu alanda geliyor.

Formula E otomobili Berlin pistinde
Formula E otomobilleri yarışta harcadıkları enerjinin yaklaşık yarısını frenlemeden geri kazanabiliyor. Fotoğraf: Steffen Prößdorf / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Yol otomobiline etkisi

Elektrikli yol otomobillerinde de aynı ilke geçerli: Tork ilk andan itibaren hazır olduğu için elektrikli otomobiller kalkışta avantajlı. Bu kadar hızlı kalkış her zaman iyi karşılanmıyor; Çin’in en hızlı elektrikliler için getirmeyi tartıştığı kuralları ayrı bir yazıda anlattık. Elektrik motorunun tek vitesle nasıl bu kadar geniş bir hız aralığını kapsayabildiğini ise vites rehberimizde bulabilirsiniz.

Kaynak: ABB FIA Formula E, GEN3 Evo tanıtımı, 25 Nisan 2024.

Kendi ölçümünü ekle

Kaç km gittiğini, ekrandaki tüketimi (ya da batarya yüzdesini) ve sürüş tipini girmen yeterli. Onaylanan ölçümler modelin gerçek tüketimine katılır.

Ölçüm gönder
Yazar

Kaan Yılmaz, bilim ve gündem haberciliği yapan bir gazeteci. Prizmetre'de elektrikli otomobiller, batarya teknolojisi, şarj altyapısı ve Türkiye pazarındaki gelişmeler üzerine yazıyor. Yazılarında üretici açıklamalarını, bağımsız test kurumlarının ölçümlerini ve resmî verileri birincil kaynağından doğrulamayı esas alıyor.